Rozporządzenie PPWR dla kupujących opakowania w gastronomii i e-commerce

Czym jest rozporządzenie PPWR i od kiedy obowiązuje?

PPWR to rozporządzenie UE, które zastępuje dyrektywę opakowaniową bezpośrednio stosowanymi przepisami o projektowaniu opakowań, oznakowaniu, ponownym użyciu i odpowiedzialności producentów. Weszło w życie 11 lutego 2025 r. i co do zasady obowiązuje od 12 sierpnia 2026 r., a wiele wymogów projektowych wchodzi etapami od 2028, 2030, 2035 i 2038 roku.

Ponieważ jest to rozporządzenie, podstawowe wymogi obowiązują w każdym państwie członkowskim bez krajowej transpozycji. Rozszerzona odpowiedzialność producenta (rejestracja, opłaty, systemy zbiórki) nadal jest jednak organizowana przepisami krajowymi, a część krajowych środków działa równolegle. Przykładem jest niemiecka ustawa VerpackDG, opisana w poradniku Zgodność opakowań w Niemczech i Austrii.

Terminy PPWR dla opakowań gastronomicznych i e-commerce

Kto odpowiada za co w świetle PPWR?

PPWR przypisuje obowiązki określonym podmiotom gospodarczym: producentowi, podmiotowi wprowadzającemu (w rozumieniu ROP), importerowi, dystrybutorowi i upoważnionemu przedstawicielowi. Jedna firma może pełnić kilka ról, a rola może się różnić w zależności od kraju. W przypadku opakowań z nadrukiem „producentem” jest często właściciel marki, natomiast podmiotem wprowadzającym w rozumieniu ROP jest podmiot, który jako pierwszy udostępnia opakowanie w danym państwie członkowskim.

Właściciel marki lub sieć restauracji

Jeśli zamawiają Państwo kubki, owijki lub pudełka z nadrukiem własnej marki, mogą Państwo być producentem tych opakowań w rozumieniu PPWR, mimo że wytwarza je zakład przetwórczy. Oznacza to konieczność dostępu do dokumentacji technicznej i deklaracji zgodności UE obejmującej Państwa produkty. Definicja producenta zawiera odrębne rozwiązanie dla mikroprzedsiębiorstw, a jej zastosowanie do pustych opakowań z nadrukiem dostarczanych firmie gastronomicznej jest nadal doprecyzowywane w wytycznych, dlatego warto sprawdzić, jak stosuje ją organ krajowy. W wielu przypadkach będą Państwo także podmiotem wprowadzającym w rozumieniu ROP dla opakowań usługowych wydawanych klientom, a krajowe ścieżki wstępnego licencjonowania zawęziły się (w Niemczech ZSVR wskazuje, że zakup opakowań usługowych objętych wcześniejszą licencją w większości przypadków nie jest już możliwy).

Importer

Importerem jest firma sprowadzająca spoza UE niezapełnione opakowania z nadrukiem (na przykład z Turcji). Przed wprowadzeniem ich na rynek należy sprawdzić, czy producent przeprowadził ocenę zgodności, czy istnieją deklaracja zgodności i dokumentacja techniczna oraz czy opakowanie zawiera wymagane informacje, a następnie umieścić swoją nazwę i adres. Importer często zostaje też podmiotem wprowadzającym w rozumieniu ROP w państwie pierwszej dostawy.

Dystrybutor

Hurtownie i dostawcy typu cash and carry muszą zweryfikować, czy sprzedawane opakowania mają wymaganą dokumentację i oznakowanie, i nie mogą sprzedawać opakowań, o których wiedzą, że są niezgodne z przepisami. Dystrybutor, który wprowadza opakowania na rynek pod własną nazwą, staje się producentem.

Producent spoza UE

Producent spoza UE musi projektować i wytwarzać opakowania zgodnie z wymogami PPWR, przygotować dokumentację techniczną i wspierać sporządzenie deklaracji zgodności. Jeśli sprzedaje bezpośrednio użytkownikom końcowym w państwie członkowskim, jest tam podmiotem wprowadzającym i musi wyznaczyć upoważnionego przedstawiciela ds. ROP. Gdy sprzedaje przez importera z UE albo właścicielowi marki z UE, który sam importuje, obowiązki związane z rynkiem zwykle spoczywają na importerze lub właścicielu marki.

Jakie wymogi PPWR dotyczą opakowań gastronomicznych?

W przypadku opakowań na wynos i do spożycia na miejscu najważniejsze wymogi PPWR to limity PFAS dla opakowań do kontaktu z żywnością, obowiązki dotyczące ponownego użycia i własnych pojemników klientów w punktach sprzedaży na wynos, ograniczenia od 2030 r. dla jednorazowych opakowań z tworzyw sztucznych używanych w lokalach HoReCa oraz klasy recyklingowalności dla wszystkich opakowań od 2030 r.

PFAS (art. 5)

Od 12 sierpnia 2026 r. opakowania do kontaktu z żywnością nie mogą przekraczać 25 ppb dla pojedynczej substancji PFAS ani 250 ppb dla sumy PFAS (oba wyniki w analizie ukierunkowanej), ani 50 ppm dla PFAS łącznie z polimerowymi PFAS. Jeżeli zawartość fluoru całkowitego przekracza 50 mg/kg, dostawca materiału musi na żądanie przedstawić producentowi opakowania lub importerowi dowód, jaka część fluoru pochodzi z PFAS, a jaka nie. Nie przewidziano okresu wyprzedaży zapasów. Badania i alternatywy opisuje poradnik o opakowaniach spożywczych bez PFAS.

Własne pojemniki klienta i oferta wielokrotnego użytku (art. 32 i 33)

Od 12 lutego 2027 r. ostateczni dystrybutorzy w sektorze HoReCa sprzedający żywność lub napoje na wynos muszą umożliwić klientom napełnianie własnych pojemników bez wyższej ceny niż za opakowanie jednorazowe. Od 12 lutego 2028 r. muszą oferować opcję opakowania wielokrotnego użytku bez wyższej ceny (mikroprzedsiębiorstwa są wyłączone), a od 2030 r. powinni dążyć do oferowania 10% produktów w opakowaniach wielokrotnego użytku. Dla sieci jest to zmiana w organizacji pracy lokali, ale wpływa ona na wielkość zużycia opakowań jednorazowych i na strukturę zamawianych kubków i pojemników.

Ograniczenia z załącznika V od 2030 r.

Od 1 stycznia 2030 r. załącznik V ogranicza kilka formatów jednorazowych, m.in. jednorazowe opakowania z tworzyw sztucznych na żywność i napoje napełniane i spożywane w lokalach HoReCa oraz jednorazowe porcje przypraw w opakowaniach z tworzyw sztucznych w HoReCa (z wyjątkiem sytuacji, gdy są dostarczane z żywnością na wynos). PPWR nie definiuje „jednorazowych opakowań z tworzyw sztucznych”. W zawiadomieniu wyjaśniającym z 5 czerwca 2026 r. (C(2026) 3702) Komisja interpretuje pkt 1-4 załącznika V jako obejmujące opakowania wielomateriałowe, w tym opakowania na bazie papieru zawierające co najmniej 5% tworzywa sztucznego wagowo, natomiast opakowania z udziałem tworzywa nieprzekraczającym 5% nie są objęte. Wytyczne nie są prawnie wiążące (wiążącą wykładnię może wydać wyłącznie Trybunał Sprawiedliwości), jednak kubki i pojemniki papierowe z powłoką PE na poziomie tego progu lub powyżej należy planować jako objęte zakresem w użyciu na miejscu od 2030 r. W świetle dyrektywy SUP papier powlekany tworzywem sztucznym jest jednorazowym produktem z tworzywa sztucznego niezależnie od udziału tworzywa.

Zdatność do recyklingu (art. 6)

Od 1 stycznia 2030 r. (lub 24 miesiące po aktach delegowanych o projektowaniu z myślą o recyklingu, jeśli później) wszystkie opakowania muszą nadawać się do recyklingu i osiągać klasę A (co najmniej 95%), B (co najmniej 80%) lub C (co najmniej 70%) według kryteriów, które mają zostać przyjęte do 2028 r. Od 2035 r. muszą być również poddawane recyklingowi na dużą skalę, a od 2038 r. pozostają tylko klasy A i B. Opłaty ROP będą modulowane według klasy, więc klasa odbije się na kosztach wcześniej, niż zacznie decydować o dopuszczeniu do obrotu. W opakowaniach papierowych z nadrukiem do przeglądu należą zwykle warstwa barierowa, okienka, laminaty i intensywne wykończenia metaliczne. Opcje powłok porównujemy w poradniku Powłoki barierowe do opakowań papierowych.

Zawartość materiału z recyklingu (art. 7)

Od 1 stycznia 2030 r. lub trzy lata po akcie wykonawczym w sprawie obliczania i weryfikacji, jeśli ten termin jest późniejszy, opakowania z tworzyw sztucznych muszą zawierać minimalny udział materiału z recyklingu: 30% dla PET wrażliwego na kontakt, 10% dla innych tworzyw wrażliwych na kontakt, 30% dla jednorazowych butelek na napoje z tworzyw sztucznych i 35% dla pozostałych opakowań z tworzyw sztucznych, a w 2040 r. odpowiednio 50/25/65/65%. Dotyczy to toreb na zakupy z tworzyw sztucznych, torebek, pokrywek kubków i pokrywek pojemników, a nie papieru.

Opakowania kompostowalne (art. 9)

Kompostowalne muszą być wyłącznie torebki z herbatą i kawą, miękkie pady jednoporcjowe, naklejki na owoce oraz, jeśli państwo członkowskie tak zdecyduje, bardzo lekkie i lekkie plastikowe torby na zakupy. Wszystkie pozostałe opakowania muszą nadawać się do recyklingu, więc „kompostowalny” kubek lub pojemnik nie omija wymogu zdatności do recyklingu. Zasady dotyczące deklaracji środowiskowych omawiamy w poradniku Opakowania nadające się do recyklingu, kompostowalne i biodegradowalne.

Jakie wymogi PPWR dotyczą opakowań do e-commerce?

W opakowaniach do e-commerce liczą się przede wszystkim limit pustej przestrzeni, minimalizacja, zharmonizowana etykieta i klasy recyklingowalności. Limit pustej przestrzeni dotyczy podmiotu, który napełnia opakowanie, a nie producenta kartonu.

• Pusta przestrzeń (art. 24): maksymalnie 50% pustej przestrzeni w opakowaniach zbiorczych, transportowych i do e-commerce, od 1 stycznia 2030 r. albo trzy lata po akcie Komisji określającym metodykę obliczeń, zależnie od tego, który termin jest późniejszy. Wypełniacz liczy się jako pusta przestrzeń.
• Minimalizacja (art. 10): masa i objętość ograniczone do minimum potrzebnego do spełnienia funkcji, od 2030 r.
• Oznakowanie (art. 12): zharmonizowana etykieta sortowania materiałów dotyczy także opakowań do e-commerce.
• Ponowne użycie opakowań transportowych (art. 29): cel 40% opakowań wielokrotnego użytku do 2030 r., z wyłączeniem kartonów.

Dobór rozmiarów kartonów i wypełniaczy omawiamy w artykule Opakowania e-commerce a PPWR; w przypadku torebek zob. Monomateriałowe torebki nadające się do recyklingu a PPWR.

Od kiedy obowiązują przepisy PPWR o oznakowaniu?

Zharmonizowana etykieta sortowania z art. 12 obowiązuje od 12 sierpnia 2028 r. albo po 24 miesiącach od przyjęcia przez Komisję aktu wykonawczego określającego etykietę, zależnie od tego, który termin jest późniejszy. Komisja nie dotrzymała terminu 12 sierpnia 2026 r. na przyjęcie tego aktu, a na październik 2026 r. nie potwierdzono jego przyjęcia, więc etykieta będzie w praktyce obowiązywać później niż 12 sierpnia 2028 r.: 24 miesiące po wejściu aktu w życie. Opakowania kompostowalne będą musiały zawierać informację, że nie nadają się do kompostowania domowego.

Projekty graficzne warto przygotować tak, aby panel z etykietą można było dodać bez przeprojektowania, i nie zamawiać tuż przed tym terminem dużych nakładów, które będą zużywane latami.

Deklaracja zgodności i dokumentacja techniczna

Producent musi przeprowadzić ocenę zgodności, sporządzić dokumentację techniczną i deklarację zgodności UE oraz przechowywać je przez 5 lat w przypadku opakowań jednorazowych lub 10 lat w przypadku opakowań wielokrotnego użytku. Importer sprawdza deklarację zgodności i umieszcza własną nazwę i adres.

Dokumentacja techniczna zazwyczaj opisuje opakowanie, jego materiały i konstrukcję, sposób spełnienia każdego mającego zastosowanie wymogu (substancje, w tym PFAS, zdatność do recyklingu, minimalizacja, w stosownych przypadkach zawartość materiału z recyklingu) oraz sprawozdania z badań i deklaracje dostawców, na których się opiera. Deklaracja zgodności dla materiałów do kontaktu z żywnością na podstawie rozporządzeń 1935/2004 i 10/2011 jest odrębnym dokumentem (zob. poradnik Zgodność opakowań do kontaktu z żywnością).

Jak PPWR łączy się z krajowymi systemami ROP?

PPWR ustanawia wspólne zasady ROP, ale rejestracja, sprawozdawczość, wnoszenie opłat i systemy zbiórki nadal działają na poziomie krajowym. Sieć działająca w Niemczech, Austrii i Holandii musi zarejestrować się i raportować w każdym z tych krajów w ramach jego systemu: LUCID i system dualny w Niemczech, system zbiórki taki jak ARA w Austrii oraz Verpact (dawniej Afvalfonds Verpakkingen) w Holandii.

W Holandii obowiązki sprawozdawcze i opłaty występują powyżej 50 000 kg rocznie, bez progu dla produktów jednorazowych z tworzyw sztucznych. Holenderskie przepisy dotyczące jednorazowych kubków i pojemników również nadal obowiązują: spożywanie na miejscu z jednorazowych kubków i pojemników (w tym papierowych z powłoką PE) jest zakazane od 1 stycznia 2024 r. Dopłata za opakowania na wynos, wprowadzona w lipcu 2023 r., według pisma do parlamentu z grudnia 2025 r. nie jest egzekwowana w 2026 r. i ma zostać zniesiona od 1 stycznia 2027 r., natomiast obowiązek zaoferowania opcji wielokrotnego użytku lub przyjmowania pojemników klientów pozostaje; dekret zmieniający nie został do października 2026 r. jeszcze opublikowany. Przepisy dotyczące kubków w całej Europie omawiamy w artykule Przepisy dotyczące kubków papierowych w Europie i Wielkiej Brytanii.

Krajowe środki wynikające z dyrektywy SUP (dyrektywa (UE) 2019/904) również pozostają w mocy, w tym oznakowanie informujące o zawartości tworzywa sztucznego w kubkach z powłoką PE oraz ROP dla produktów SUP z uwzględnieniem kosztów sprzątania odpadów.

Dokumenty, o które warto prosić producenta opakowań

• Deklaracja zgodności UE dla każdej pozycji lub informacje potrzebne do jej sporządzenia, jeśli to Państwo są producentem.
• Zestawienie dokumentacji technicznej (materiały, masy, konstrukcja, sposób spełnienia poszczególnych wymogów).
• Oświadczenie dotyczące PFAS i sprawozdania z badań dla opakowań do kontaktu z żywnością.
• Skład materiałowy i masa poszczególnych komponentów do sprawozdawczości ROP w każdym kraju.
• Dowody zdatności do recyklingu: oświadczenie papierni lub laboratorium badawczego o zdolności do rozwłókniania papierów powlekanych; potwierdzenie monomateriałowości dla opakowań elastycznych.
• Deklaracja zawartości materiału z recyklingu dla elementów z tworzyw sztucznych, w stosownych przypadkach (przed 2030 r.).
• Deklaracja zgodności dla kontaktu z żywnością na podstawie rozporządzenia 1935/2004 oraz, w stosownych przypadkach, 10/2011.

W 9 Packaging zakres dokumentacji dla każdej pozycji ustala się podczas przygotowania wyceny i przeglądu technicznego, ponieważ zależy on od materiałów, konstrukcji i krajów, w których opakowanie zostanie wprowadzone na rynek.

Co to oznacza dla opakowań zamawianych dziś

• Kubki papierowe: obowiązki dotyczące ponownego użycia od 2027-2028 i ograniczenie z załącznika V dla spożycia na miejscu od 2030 r., które według wytycznych Komisji obejmuje kubki z powłoką PE zawierające co najmniej 5% tworzywa sztucznego. Zob. kubki papierowe z nadrukiem.
• Pudełka na wynos i pojemniki na żywność: bariery bez PFAS już teraz; klasa recyklingowalności przed 2030 r. Zob. pudełka na posiłki na wynos z nadrukiem.
• Pudełka fasonowe (mailer box): typoszereg rozmiarów warto uporządkować już teraz, z myślą o limicie 50% pustej przestrzeni. Zob. pudełka mailer box z nadrukiem.
• Torebki i torby z tworzyw sztucznych: struktury monomateriałowe i planowanie zawartości materiału z recyklingu na 2030 r. Zob. torebki stojące doypack z nadrukiem.

Kolejny krok: teczka PPWR dla każdego opakowania

Warto zacząć od inwentaryzacji: dla każdej pozycji zapisać materiał, masę, powłokę, informację o kontakcie z żywnością (tak/nie), kraje dostawy oraz to, kto jest producentem, importerem i podmiotem wprowadzającym. Następnie należy poprosić dostawcę o wymienione wyżej dokumenty. Przy określaniu wymagań dla nowych opakowań warto uwzględnić wymogi PPWR i kraje docelowe w zapytaniu ofertowym albo przesłać je przez naszą stronę kontaktową do przeglądu technicznego.

Powiązane materiały

• Słownik opakowań: terminy dotyczące papieru, kartonu, druku i zgodności
• Zgodność opakowań w Holandii: Verpact, opłata na gospodarkę odpadami i przepisy o kubkach jednorazowych
• Deklaracja zgodności PPWR: co musi zawierać i kto ją podpisuje
• Klasy recyklingowalności w PPWR: A, B, C i próg 70%
• Wymogi PPWR dotyczące oznakowania: zharmonizowane etykiety sortowania, terminy i podmioty zobowiązane
• Słownik przepisów, zrównoważonego rozwoju i handlu

Datowaną listę działań z odniesieniami do artykułów, którą można wydrukować i odhaczać, udostępnia lista kontrolna zgodności z PPWR.