Jak powstaje papier tłuszczoodporny do zawijania i serwetki z nadrukiem

Jak w skrócie wygląda produkcja papieru tłuszczoodpornego z nadrukiem i serwetek?

Papier do zawijania z nadrukiem powstaje w dwóch odrębnych zakładach: papiernia miele celulozę chemiczną, aż utworzy gęsty arkusz odporny na tłuszcz, a przetwórca drukuje rolki fleksograficznie farbami wodnymi, po czym tnie je na arkusze, nawija na rolki lub składa i pakuje. Serwetki z nadrukiem zaczynają jako krepowane rolki macierzyste tissue, które są drukowane, tłoczone, cięte, składane, liczone i pakowane, zwykle w jednym ciągłym przebiegu na linii do produkcji serwetek.

Przebieg produkcji papieru tłuszczoodpornego z nadrukiem:

1. Przygotowanie masy i intensywne mielenie w papierni
2. Formowanie arkusza, prasowanie, suszenie i kalandrowanie do rolek macierzystych papieru tłuszczoodpornego
3. Cięcie wzdłużne na szerokość maszyny drukującej, kontrola dostawy i kondycjonowanie u przetwórcy
4. Druk fleksograficzny farbami wodnymi po stronie niemającej kontaktu z żywnością, z suszeniem między kolorami i po nich
5. Przewijanie, a następnie cięcie na arkusze, składanie interfold lub nawijanie na rolki do podajników ladowych i rolki maszynowe
6. Liczenie, układanie w stosy i pakowanie w owijane paczki i kartony
7. Badania w trakcie produkcji i badania przed zwolnieniem partii, następnie paletyzacja

Przebieg produkcji serwetek z nadrukiem:

1. Produkcja tissue w papierni: formowanie, suszenie na cylindrze Yankee, krepowanie do rolek macierzystych (lub formowanie i wiązanie wstęgi w przypadku airlaid)
2. Kontrola dostawy i cięcie rolek na szerokość linii do serwetek
3. Odwijanie po jednej rolce na warstwę i druk górnej warstwy metodą fleksograficzną w linii
4. Tłoczenie łączące warstwy i nadające objętość lub dekorację
5. Składanie wzdłużne, cięcie poprzeczne i składanie poprzeczne na 1/4, 1/8 lub inne układy (lub składanie interfold i cięcie piłą dla formatów do podajników)
6. Liczenie i układanie w stosy, następnie banderolowanie lub owijanie folią w paczki
7. Pakowanie do kartonów, kontrola i paletyzacja

Jak powstaje papier tłuszczoodporny w papierni?

Papier tłuszczoodporny powstaje przez znacznie intensywniejsze mielenie celulozy chemicznej niż w zwykłych papierach, dzięki czemu włókna ulegają fibrylacji, pęcznieją i układają się w gęsty arkusz o bardzo niewielkiej liczbie otwartych porów. Olej nie znajduje w takiej strukturze łatwej drogi, dlatego prawdziwy papier tłuszczoodporny jest odporny na tłuszcz bez związków fluoru i bez osobnej powłoki barierowej.

Dobór masy celulozowej

Gatunki tłuszczoodporne wytwarza się z bielonej lub niebielonej celulozy chemicznej, głównie siarczanowej (kraft) z drewna iglastego, liściastego lub ich mieszanki; historycznie stosowano też celulozę siarczynową, ponieważ dobrze się miele. Celuloza chemiczna jest potrzebna, bo lignina została usunięta, a włókna mogą silnie pęcznieć i się wiązać. Ścier drzewny nie reaguje na mielenie w ten sam sposób. Celuloza niebielona lub lekko bielona daje naturalny, brązowy wygląd stosowany w papierach „w stylu kraft”.

Intensywne mielenie

Mielenie jest etapem decydującym. Masa w wodzie przechodzi wielokrotnie przez młyny, zazwyczaj tarczowe lub stożkowe, z nożami na tarczach wirujących i nieruchomych, które przecinają, zgniatają i fibrylizują włókna. Fibrylacja zwiększa powierzchnię i elastyczność włókien; pochłaniają one wodę, na powierzchni stają się żelowe, a później wiążą się w zamknięty arkusz.

Papiernie kontrolują stopień zmielenia, mierząc opór odwadniania, zwykle jako wartość Schopper-Riegler (°SR). Masa na papier tłuszczoodporny jest mielona do bardzo wysokiego °SR, znacznie powyżej poziomów stosowanych przy papierach workowych kraft czy zwykłych papierach do zawijania. Dokładna wartość docelowa to know-how każdej papierni i zależy od celulozy oraz gatunku, ale zależność jest stała: więcej mielenia oznacza gęstszy, mniej porowaty arkusz i lepszą barierę dla tłuszczu, kosztem wolniejszego odwadniania na maszynie papierniczej, większego zużycia energii na mielenie i mniejszej prędkości maszyny. To w dużej mierze dlatego papier tłuszczoodporny jest droższy w produkcji niż standardowy papier MG o tej samej gramaturze.

Formowanie arkusza, prasowanie i suszenie

Zmielona masa jest rozcieńczana i formowana na sicie maszyny papierniczej, prasowana i suszona na cylindrach ogrzewanych parą. Ponieważ masa wolno się odwadnia, formowanie i prasowanie ustawia się inaczej niż w szybkobieżnych papierach opakowaniowych. W trakcie suszenia spęczniałe włókna zapadają się na siebie i wiążą, co daje dużą gęstość i lekko przezroczysty wygląd typowy dla papieru tłuszczoodpornego.

Niektóre papiernie nanoszą w prasie klejącej cienką warstwę powierzchniową, np. skrobię lub inne naturalne polimery błonotwórcze, aby wyrównać powierzchnię albo dostosować zadrukowalność i odporność na wodę. Wiele gatunków jest następnie kalandrowanych w celu wygładzenia powierzchni. Glassine jest bliskim krewnym: to arkusz typu tłuszczoodpornego, który jest nawilżany i superkalandrowany, aby stał się gładszy, gęstszy, bardziej błyszczący i przezroczysty.

Dlaczego związki fluoru nie są potrzebne

W prawdziwym papierze tłuszczoodpornym bariera ma charakter strukturalny, więc do uzyskania typowej odporności na tłuszcz w gastronomii nie są potrzebne żadne związki fluorowane. Historycznie niektóre słabiej mielone gatunki i papiery odporne na tłuszcz wzmacniano klejeniem związkami fluoru, aby tanio uzyskać wysokie wartości KIT. Ta droga jest zamknięta na głównych rynkach eksportowych.

W UE rozporządzenie (UE) 2025/40 (PPWR), art. 5 ust. 5, ogranicza stosowanie PFAS w opakowaniach mających kontakt z żywnością od 12 sierpnia 2026 r.: 25 ppb dla pojedynczego PFAS i 250 ppb dla sumy PFAS oznaczanej analizą ukierunkowaną oraz 50 ppm dla wszystkich PFAS łącznie z PFAS polimerowymi; wynik fluoru całkowitego powyżej 50 mg/kg powoduje obowiązek wykazania, czy fluor pochodzi z PFAS. W USA FDA ogłosiła 28 lutego 2024 r., że środki nadające odporność na tłuszcz oparte na PFAS nie są już sprzedawane do zastosowań w kontakcie z żywnością, a wiele stanów zakazuje celowo dodawanych PFAS w opakowaniach do żywności. Pełny zestaw przepisów opisano w przewodniku Opakowania do żywności bez PFAS. Dla produkcji wniosek praktyczny jest prosty: papier bez fluoru z papierni, z danymi o fluorze całkowitym w dokumentacji.

W krajach niemieckojęzycznych papier tłuszczoodporny nazywa się często „Pergamentersatz” (dosłownie „zamiennik pergaminu”), co odzwierciedla fakt, że opracowano go jako tańszą alternatywę dla pergaminu roślinnego poddawanego działaniu kwasu.

Jak inaczej powstają pozostałe papiery do zawijania

„Papier tłuszczoodporny” bywa w zapytaniach używany luźno, ale konkurencyjne papiery do zawijania powstają zupełnie innymi drogami. Tabela podsumowuje wyłącznie etap papierniczy lub powlekania; porównanie właściwości i zastosowań dla kupujących znajduje się w poradniku Papier tłuszczoodporny, pergamin roślinny, papier woskowany i papier do delikatesów.

Chemię barier w gatunkach powlekanych oraz wpływ powłok na recykling opisano w przewodniku Powłoki barierowe do opakowań papierowych. Powlekanie wytłaczane to ten sam podstawowy proces, który stosuje się do kartonu na kubki i niektórych laminatów giętkich; zob. przewodniki Jak powstają kubki papierowe i pojemniki na żywność oraz Jak powstają torebki giętkie.

Surowce i kontrola dostawy w przetwórstwie papieru do zawijania

Przetwórca kupuje papier tłuszczoodporny lub odporny na tłuszcz w rolkach macierzystych z papierni, zwykle już pociętych na szerokość pasującą do jego maszyny drukującej, i sprawdza każdą dostawę ze świadectwem papierni, zanim papier trafi do maszyny. Krytyczne właściwości wejściowe to gramatura, wilgotność, odporność na tłuszcz, jakość powierzchni i nawinięcia oraz dokumentacja.

Typowy materiał wejściowy do papieru do zawijania z nadrukiem:

Kontrola dostawy u przetwórcy zwykle obejmuje gramaturę (ISO 536), wilgotność (ISO 287), wyrywkowy test KIT (TAPPI T559 lub ISO 16532-2), stan rolki (zgniecione gilzy, uszkodzone krawędzie, teleskopowanie, uszkodzone owinięcie) oraz kontrolę wzrokową pod kątem dziur, plam śluzowych i zanieczyszczeń. Szczegóły metod badań opisano w przewodniku Test KIT i klasy odporności na tłuszcz; niniejszy tekst jedynie je wymienia.

Kondycjonowanie łatwo zlekceważyć. Cienki, gęsty papier szybko pobiera lub oddaje wilgoć. Rolki przeniesione z zimnego magazynu do ciepłej, wilgotnej hali drukarni powinny pozostać w opakowaniu, aż osiągną temperaturę pomieszczenia, zwykle przez dobę lub dłużej, zależnie od wielkości rolki i różnicy temperatur; w przeciwnym razie skraplanie i nierównomierna wilgotność objawiają się zwijaniem i falistymi krawędziami. Miejsce papieru tłuszczoodpornego wśród innych papierów opisano w przewodniku Gatunki papieru na opakowania.

Przygotowanie do druku i oprzyrządowanie dla papieru do zawijania z nadrukiem

Przygotowanie do druku papieru do zawijania jest prostsze niż dla pudełek, bo nie ma wykrojnika, ale dwie decyzje wpływają na całe zlecenie: długość rapportu, wyznaczana obwodem cylindra formowego lub tulei, oraz to, czy wzór biegnie losowo przez całą wstęgę, czy musi być pasowany do każdego ciętego arkusza.

Typowe etapy przygotowania do druku:

• Projekt otrzymany jako pliki wektorowe z kolorami dodatkowymi (odniesienia Pantone) i oznaczoną stroną mającą kontakt z żywnością
• Układ powtarzalny (step-and-repeat) zbudowany na wybraną długość rapportu i szerokość wstęgi, tak aby wzór łączył się bez widocznych szwów w obu kierunkach
• Separacje kolorów, po jednej na każdy kolor dodatkowy, z zakładkami (trapping) w miejscach styku kolorów
• Kompensacja zniekształcenia przy owinięciu formy wokół cylindra lub tulei
• Wykonanie fotopolimerowych form fleksograficznych, po jednej na kolor, montowanych na tulejach lub cylindrach
• Proof: cyfrowy proof układu, a po uzgodnieniu próbka wydrukowana na papierze produkcyjnym

Wzór losowy i pasowany to główne ogniwo między projektem a produkcją. Losowy rapport pozwala arkuszarce ciąć w dowolnym miejscu wzoru, co jest wydajne i tolerancyjne. Logo wyśrodkowane na każdym arkuszu wymaga znaczników optycznych zadrukowanych na wstędze oraz arkuszarki, która tnie według nich, co zawęża wybór maszyn i zwiększa odpad przy ustawianiu. Długość rapportu musi też pasować do długości arkusza lub odcinka odrywanego, jeśli pełne logo ma się pojawiać na każdym arkuszu. Kwestie rozmiarów omówiono w przewodniku Rozmiary papieru do zawijania burgerów i wkładów do koszyków, przygotowanie plików w przewodniku Przygotowanie projektu graficznego opakowań, a dopasowanie kolorów w przewodniku Pantone czy CMYK w opakowaniach. Terminy takie jak anilox, trapping i step-and-repeat zdefiniowano w słowniku druku i przygotowania do druku.

Jak drukuje się papier tłuszczoodporny?

Papier do zawijania z nadrukiem jest zwykle produkowany na zwojowych maszynach fleksograficznych, z jednym cylindrem dociskowym (CI) lub w układzie piętrowym (stack), farbami wodnymi, w typowo jednym do czterech kolorów dodatkowych, na stronie niemającej kontaktu z żywnością, przy umiarkowanym pokryciu, z suszeniem między kolorami i po nich przed przewinięciem. Niskie pokrycie jest wymogiem produkcyjnym, a nie tylko preferencją projektową: cienki, gęsty papier nie wchłania dużo farby i odkształca się pod wpływem wody.

Maszyny CI i piętrowe

W maszynie CI wszystkie zespoły drukujące są rozmieszczone wokół jednego dużego cylindra dociskowego. Wstęga jest przytrzymywana na cylindrze przez cały czas druku wszystkich kolorów, więc nie może się rozciągnąć ani przesunąć między zespołami, co daje dokładniejsze pasowanie kolorów na cienkim, rozciągliwym papierze. Maszyny piętrowe mają zespoły drukujące ustawione pionowo po obu stronach ramy, każdy z własnym wałkiem dociskowym; są prostsze i tańsze i dobrze sprawdzają się przy jedno- lub dwukolorowych, otwartych wzorach, gdzie pasowanie nie jest krytyczne. Niektórzy przetwórcy uruchamiają zespoły piętrowe w linii z arkuszarką lub przewijarką; inni drukują całe rolki i przetwarzają je poza linią. Druk na rolkę dodaje etap manipulacji, ale daje farbie więcej czasu na wyschnięcie i pozwala jednej maszynie drukującej zasilać kilka maszyn przetwórczych.

Kluczowe parametry druku

Dlaczego farby wodne i niskie pokrycie

Farby wodne są domyślnym wyborem dla papieru do zawijania żywności, ponieważ nie pozostawiają zapachu rozpuszczalnika i są szeroko dostępne w recepturach przeznaczonych do opakowań do żywności. Ich wadą na papierze tłuszczoodpornym jest schnięcie. Zamknięta powierzchnia papieru sprawia, że farba schnie głównie przez odparowanie, a nie wchłanianie, a zawarta w niej woda powoduje pęcznienie włókien tylko po jednej stronie. Duże pełne pola powodują więc falowanie, zwijanie się w stronę nadruku lub od niego oraz stosy, które nie leżą płasko. Nakładanie kolorów jeden na drugi mnoży problem. Dlatego przetwórcy weryfikują projekty z dużymi pełnymi polami przed wyceną i dlatego normą są otwarte rapporty w jednym lub dwóch kolorach. Wytyczne dotyczące pokrycia i podejścia projektowe szczegółowo opisano w przewodniku Druk na papierze tłuszczoodpornym.

Odbijanie farby (set-off) i wymóg GMP

Odbijanie farby (set-off) to przenoszenie składników farby z zadrukowanej strony jednej warstwy na niezadrukowaną stronę mającą kontakt z żywnością warstwy następnej, wewnątrz nawiniętej rolki lub stosu arkuszy. Rozporządzenie GMP (WE) nr 2023/2006 wymaga, aby farby drukarskie po stronie niemającej kontaktu z żywnością były tak sporządzone i nanoszone, by substancje nie przenosiły się na stronę mającą kontakt z żywnością przez podłoże ani przez odbijanie w ilościach naruszających rozporządzenie (WE) nr 1935/2004. W produkcji odbijanie farby ogranicza się przez:

• Dobór układów farb przeznaczonych do opakowań do żywności, z dokumentacją dostawcy
• Pełne wysuszenie przed przewinięciem, weryfikowane kontrolą dotykiem, lepkości lub tarcia przy przewijaniu
• Ograniczenie naciągu przewijania i wysokości stosu, by warstwy nie były dociskane, gdy farba jeszcze wiąże
• Utrzymywanie pokrycia i grubości filmu farby w granicach, które suszarki są w stanie obsłużyć
• Przechowywanie zadrukowanych rolek w warunkach, które nie zmiękczają filmu farby

Układy farb o niskiej migracji, szwajcarskie rozporządzenie SR 817.023.21 (załącznik 10) używane jako punkt odniesienia rynku, wytyczne EuPIA oraz niemieckie rozporządzenie w sprawie farb drukarskich (Druckfarbenverordnung), obowiązujące od 1 stycznia 2027 r., wyjaśniono w artykule o druku na papierze tłuszczoodpornym oraz w przewodniku Zgodność opakowań z przepisami dotyczącymi kontaktu z żywnością. Porównanie fleksografii z innymi technikami druku znajdą Państwo w przewodniku Fleksografia, offset, rotograwiura i druk cyfrowy.

Jak zadrukowane rolki są przetwarzane na arkusze, rolki i opakowania do podajników?

Po zadrukowaniu rolka jest przetwarzana na format, którego faktycznie używa restauracja: arkusze cięte na arkuszarce rotacyjnej, arkusze składane interfold na maszynie interfold, rolki do podajników ladowych lub rolki maszynowe na przecinarko-przewijarce. Każda maszyna wnosi własne parametry krytyczne: dokładność cięcia, dokładność liczenia, jakość stosu i jakość nawinięcia.

Cięcie wzdłużne i przewijanie

Zadrukowane rolki jumbo są cięte na ostateczną szerokość i przewijane. W rolkach do podajników ladowych wstęga jest nawijana na małe gilzy na określoną długość lub średnicę, czasem z perforacją w poprzek wstęgi w stałych odstępach. W rolkach maszynowych dostarczanych do linii owijających lub pakujących specyfikacja zwykle określa szerokość, średnicę gilzy, średnicę zewnętrzną, kierunek odwijania (nadruk do środka lub na zewnątrz), oznaczenie łączeń i maksymalną liczbę łączeń na rolkę. Noże do cięcia wzdłużnego (brzytwowe lub nożycowe) muszą być ostre; tępy nóż na cienkim papierze zostawia pylące, puszyste krawędzie, które później osypują się na żywność lub zacinają podajniki.

Cięcie na arkusze

Arkusze cięte powstają na arkuszarkach rotacyjnych (przecinarkach poprzecznych). Wstęga jest odwijana, prowadzona i przecinana poprzecznie przez obracający się bęben z nożem, współpracujący z nieruchomym nożem podstawowym; cięte arkusze są transportowane taśmami do odbioru, który układa stosy. Przy cienkich papierach często odwija się i prowadzi razem kilka wstęg, tak by jedno cięcie dawało kilka arkuszy, co zwiększa wydajność i pomaga w równym układaniu stosów. Długość arkusza ustala prędkość bębna względem prędkości wstęgi, a szerokość arkusza szerokość cięcia wzdłużnego.

Dla papieru do zawijania z nadrukiem istotne są dwa tryby cięcia:

• Cięcie losowe (swobodne): arkuszarka tnie na długość niezależnie od wzoru. Odpowiednie dla wzorów pokrywających całą powierzchnię.
• Cięcie pasowane: fotokomórka odczytuje zadrukowane znaczniki optyczne, a arkuszarka koryguje cięcie, tak by każdy arkusz miał wzór w tym samym położeniu. Potrzebne dla wyśrodkowanych logo lub wzorów, które muszą wypadać na zagięciu.

Arkusze kwadratowe, takie jak wkłady do koszyków, można też ciąć z większych arkuszy lub ze stosów na gilotynie. Stosy są liczone przez system liczący arkuszarki (według liczby cięć, często z paskiem znacznikowym lub przesunięciem stosu przy ustalonej liczbie), a następnie lekko dociskane i owijane. Powszechne są paczki liczące od kilkuset do tysiąca arkuszy, ustalane według zużycia u kupującego, podajnika lub kartonu.

Przekładanie i składanie interfold

Arkusze interfold, stosowane w podajnikach przy ladach delikatesów i piekarni, powstają na maszynach do składania interfold: dwie lub więcej wstęg jest cięte i składane tak, że każdy arkusz zachodzi na następny, a wyciągnięcie jednego arkusza podaje kolejny. Wynikiem jest ciągły stos, który jest cięty na wysokość paczki i pakowany do pudełek. Arkusze przekładkowe, np. papierki między kotletami burgerów, to zwykłe cięte arkusze podawane lub układane w określonej liczbie. Formaty do podajników muszą odpowiadać wymiarom wewnętrznym podajnika, dlatego szerokość pola składania i wysokość paczki są krytyczne pod względem tolerancji.

Formaty wykrawane i specjalne

Kształty wykrawane, takie jak rożki na kebab lub kształtowane wkłady, wymagają rotacyjnej lub płaskiej wykrawarki i narzędzia tnącego, co dodaje koszt oprzyrządowania i wydłuża czas realizacji w porównaniu z arkuszami ciętymi prosto.

Liczenie, pakowanie i etykietowanie

Gotowe arkusze są układane w stosy i owijane w paczki papierowe lub foliowe, pakowane do kartonów i etykietowane kodem produktu, numerem partii i liczbą sztuk. Dla identyfikowalności materiałów mających kontakt z żywnością zgodnie z art. 17 rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 etykieta partii powinna pozwalać przetwórcy prześledzić każdy karton do rolki papieru, partii farb i serii druku.

Słownictwo tych maszyn zebrano w słowniku przetwórstwa i produkcji. Produkcję toreb, która również zaczyna się od zadrukowanych rolek, opisano w przewodniku Jak powstają torby papierowe.

Gdzie w produkcji papieru do zawijania mieszczą się powłoki i laminowanie?

W prawdziwym papierze tłuszczoodpornym nie ma etapu powlekania: bariera powstała w papierni. Powlekane papiery odporne na tłuszcz, papiery laminowane PE, papiery woskowane i izolowane opakowania laminowane folią aluminiową dodają etap powlekania lub laminowania, wykonywany w papierni, u wyspecjalizowanego powlekacza albo u przetwórcy, przed drukiem lub po nim.

To, gdzie nanosi się barierę, wpływa na druk. Dyspersyjna powłoka barierowa na bazie wody znajduje się zwykle po stronie mającej kontakt z żywnością, więc nadruk trafia na stronę niepowlekaną, a przetwórca musi zachować właściwą orientację obu stron na każdym etapie. Papiery laminowane PE są zwykle zadrukowane od strony papieru, z PE zwróconym do żywności; warstwa PE obejmuje też wyrób rozporządzeniem (UE) nr 10/2011 dotyczącym warstw z tworzyw sztucznych mających kontakt z żywnością. Wosk jest często nanoszony po druku, co oznacza, że farba musi wytrzymać temperaturę woskowania. Izolowane opakowania z folii aluminiowej i o strukturze plastra miodu powstają przez laminowanie folii aluminiowej z tissue lub lekkim papierem za pomocą kleju, a następnie tłoczenie lub krepowanie; to bardziej wyrób laminowany niż zadrukowany papier.

Kompromis między skutecznością bariery a postępowaniem po zakończeniu użytkowania jest decyzją specyfikacyjną, omówioną w przewodnikach Czy papier tłuszczoodporny nadaje się do recyklingu lub kompostowania? oraz Powłoki barierowe do opakowań papierowych.

Jak kontroluje się jakość przy produkcji papieru do zawijania z nadrukiem?

Kontrola jakości papieru do zawijania z nadrukiem łączy badania papieru (gramatura, wilgotność, odporność na tłuszcz i wodę), badania druku (kolor względem zatwierdzonej próbki, pasowanie, odporność na tarcie, odbijanie farby), kontrole przetwórstwa (rozmiar arkusza, położenie cięcia, liczba sztuk) oraz kontrole w zakresie kontaktu z żywnością (zapach i posmak, dokumentacja PFAS, migracja, jeśli wymaga tego specyfikacja). Większość wykonuje się na początku serii i w ustalonych odstępach w jej trakcie.

Ogólne zasady pobierania próbek, wzorców zatwierdzonych (golden sample) i próbkowania wg AQL opisano w przewodniku Pobieranie próbek i kontrola jakości opakowań; terminy badań zdefiniowano w słowniku badań i jakości.

Typowe wady papieru tłuszczoodpornego z nadrukiem

Jak powstają serwetki z nadrukiem?

Serwetki z nadrukiem powstają na liniach do produkcji serwetek, które odwijają po jednej rolce tissue na warstwę, drukują górną warstwę fleksograficznie w linii farbami wodnymi, łączą warstwy przez tłoczenie, a następnie tną i składają wstęgę na 1/4, 1/8 lub inne układy i liczą serwetki w stosy do banderolowania lub owijania. Serwetki airlaid podlegają tej samej logice przetwórstwa, ale zaczynają od innej, grubszej włókniny.

Ponieważ druk i przetwórstwo odbywają się w jednym przebiegu, głównym czynnikiem kosztów jest przezbrojenie linii (formy, wałki do tłoczenia, składanie i rozmiar), a położenie nadruku względem zagięcia wynika z synchronizacji maszyny.

Rolki macierzyste tissue: włókno, gramatura i liczba warstw

Tissue na serwetki powstaje na maszynach do produkcji tissue, gdzie bardzo lekka, mokra wstęga jest dociskana do dużego cylindra suszącego ogrzewanego parą (cylinder Yankee) i zdejmowana nożem krepującym. Krepowanie nadaje tissue miękkość, objętość i rozciągliwość. Przetwórca otrzymuje wynik jako duże rolki macierzyste, które są cięte na szerokość linii do serwetek.

Decyzje papierni, które mają znaczenie dla serwetek:

• Włókno: celuloza pierwotna chemiczna daje bielszy, bardziej miękki i mocniejszy tissue; włókno z recyklingu, oczyszczone i zwykle odbarwione (deinking), daje niższy koszt przy niższej bieli i miękkości. Makulatura może zawierać pozostałości, takie jak węglowodory z olejów mineralnych, dlatego niektóre sieci wymagają tissue z celulozy pierwotnej do serwetek mogących mieć kontakt z żywnością. Kompromisy opisano w przewodniku Serwetki 1-, 2-, 3-warstwowe i airlaid.
• Gramatura na warstwę: ok. 15–19 g/m² na warstwę dla serwetek 2-warstwowych i 14–18 g/m² na warstwę dla 3-warstwowych; serwetki 1-warstwowe używają grubszej pojedynczej warstwy, ok. 17–23 g/m².
• Kolor: serwetki kolorowe wykorzystują tissue barwione w masie w papierni, a nie zadrukowane pełne pola. Partie barwnika się różnią, więc spójność koloru między partiami uzgadnia się przy próbkowaniu.
• Wytrzymałość na mokro: niektóre tissue na serwetki zawierają dodatek zwiększający wytrzymałość na mokro, aby serwetka nie rozpadała się w użyciu; wpływa to też na zachowanie zużytej serwetki w kompostowaniu lub rozwłóknianiu.
• Krepa i rozciągliwość: stopień krepowania wpływa na miękkość i zachowanie wstęgi pod naciągiem na linii przetwórczej.

W języku niemieckim serwetki z tissue nazywa się często Zellstoffservietten, co odróżnia je od serwetek airlaid i tekstylnych.

Kontrola dostawy rolek tissue

Rolki macierzyste są cięte i przewijane na szerokość pasującą do linii do serwetek, zwykle związaną z rozmiarem serwetki po rozłożeniu lub jego wielokrotnością, gdy linia pracuje w więcej niż jednym torze. Dla serwetki 2-warstwowej odwija się razem dwie rolki, dla 3-warstwowej trzy. Niektóre papiernie dostarczają rolki wstępnie połączone, w których dwie warstwy są nawinięte razem, co upraszcza linię przetwórczą.

Jak powstają serwetki airlaid?

Airlaid nie jest tissue. To włóknina wytwarzana metodą formowania na sucho: arkusze celulozy puchowej są rozdrabniane na pojedyncze włókna w młynie młotkowym lub defibratorze, włókna są unoszone strumieniem powietrza i osadzane pod próżnią na ruchomym sicie formującym, a luźna wstęga jest wiązana, by uzyskać wytrzymałość. Wynik jest grubszy, bardziej jednolity i bardziej przypomina tkaninę niż tissue, zwykle ok. 50–75 g/m² w serwetkach.

Sposób wiązania określa gatunek:

Po związaniu wstęga jest często tłoczona i nawijana w rolki, a następnie przetwarzana na liniach do serwetek zbudowanych na grubszy materiał. Airlaid drukuje się ostrzej i bardziej kryjąco niż tissue, ponieważ jego powierzchnia jest gęstsza i równiejsza. Sposób wiązania ma znaczenie dla sformułowań środowiskowych: serwetki zawierającej termoplastyczne włókna wiążące nie należy opisywać jako wolnej od plastiku, a deklaracje kompostowalności wymagają certyfikacji konkretnego gatunku.

Jak drukuje się serwetki?

Większość serwetek wolumenowych jest drukowana fleksograficznie w linii farbami wodnymi na górnej warstwie, zwykle w jednym do czterech kolorów dodatkowych, tuż przed tłoczeniem i składaniem. Tissue chłonie farbę szybko i nierównomiernie, więc rozdzielczość druku, siła koloru i pasowanie kolorów są mniej dokładne niż na papierze czy kartonie.

Jak wygląda druk na linii do serwetek:

• Wstęga górnej warstwy przechodzi przez zespoły fleksograficzne, zwykle ustawione w linii lub w układzie piętrowym, każdy z własnym cylindrem formowym, wałkiem anilox i zasilaniem farbą. Niektórzy przetwórcy drukują tissue na osobnej drukarko-przewijarce i przetwarzają je później, co pozwala na więcej kolorów i suszenie kosztem dodatkowego etapu manipulacji.
• Formy to reliefowe formy fleksograficzne, często bardziej miękkie i grubsze niż stosowane na folii lub kartonie, tak aby drukowały równomiernie na miękkiej, nierównej krepowanej powierzchni bez jej zgniatania.
• Farby wodne są stosowane niemal powszechnie. Na chłonnym tissue wiążą głównie przez wsiąkanie w sieć włókien, wspomagane krótkimi sekcjami suszenia gorącym powietrzem, o ile linia je ma.
• Położenie nadruku względem zagięcia ustala synchronizacja linii i, na liniach, które to mają, kontrola pasowania odczytująca znaczniki lub sam nadruk. W praktyce położenie przesuwa się o kilka milimetrów w trakcie serii, dlatego projekt zachowuje wolne marginesy od linii zagięć i pasów tłoczenia.

Zachowanie farby na tissue wyznacza ograniczenia projektowe. Farba wnika we włókna, więc linie i punkty się rozlewają (przyrost punktu), a drobne detale zanikają. Penetracja może też pójść za daleko: na lekkim tissue 1- lub 2-warstwowym gęsta farba może przebić na tył warstwy, co widać jako odwrócony obraz i może przenieść się na następną serwetkę w stosie. Duże pełne pola usztywniają serwetkę i zmniejszają chłonność w miejscu nadruku. Układ spoiwa w farbie decyduje o odporności na tarcie i trwałości koloru po zamoczeniu, co ma większe znaczenie w serwetkach niż w prawie jakimkolwiek innym wyrobie opakowaniowym. Zasady przygotowania projektu, minimalne grubości linii i rozmieszczenie na zagięciu opisano w przewodniku Nadruk logo na serwetkach.

Druk cyfrowy i złocenie na gorąco są dostępne dla krótkich serii i serwetek okolicznościowych, zwykle na osobnych maszynach i przy wyższym koszcie jednostkowym. Serwetki gastronomiczne w dużych nakładach są zwykle drukowane fleksograficznie.

Jak działa tłoczenie serwetek?

Tłoczenie wciska wzór w tissue między wałkami pod naciskiem. W serwetkach spełnia dwie funkcje: łączy mechanicznie warstwy, aby nie rozchodziły się w użyciu, oraz dodaje objętości, miękkości i dekoracji. Najczęstsza konfiguracja to stal-guma: grawerowany stalowy wałek wzorzysty pracuje z wałkiem przeciwnym pokrytym gumą, a guma odkształca się wokół stalowego wzoru i wciska go w tissue.

Rodzaje tłoczenia i sposób ich wykonania:

Krytyczne parametry tłoczenia to nacisk w szczelinie, twardość i stan gumy, głębokość wzoru oraz luz między wałkami. Zbyt mały nacisk daje słabe połączenie warstw i serwetki, które się rozwarstwiają; zbyt duży przecina lub perforuje tissue, zwiększa pylenie i zmniejsza wytrzymałość. Tłoczenie na zadrukowanych polach zniekształca nadruk i może pękać grube filmy farby, dlatego szczegółowy nadruk trzyma się z dala od stref tłoczenia.

Jak serwetki są składane, cięte i liczone?

Na standardowej linii do serwetek zadrukowana i tłoczona wstęga jest składana wzdłużnie, cięta poprzecznie na pojedyncze serwetki i składana poprzecznie do ostatecznego formatu, a następnie liczona w stosy. Formaty do podajników, takie jak interfold, powstają inaczej: maszyna interfold wytwarza ciągły, przekładany stos, który jest cięty na paczki piłą.

Serwetki składane na 1/4 i 1/8

Przy serwetce składanej na 1/4 wstęga jest najpierw składana na pół wzdłuż przez trójkąt lub listwę składającą (zagięcie wzdłużne). Złożona wstęga jest następnie cięta na długość przez rotacyjny zespół tnący z nożami na cylindrze, a każdy odcinek jest składany poprzecznie przez nóż składający, który wpycha go w szczelinę między wałkami składającymi. Wynikiem jest kwadrat o powierzchni jednej czwartej rozłożonej serwetki. Składanie na 1/8 dodaje kolejne zagięcie, albo drugie wzdłużne przed cięciem, albo dodatkowe poprzeczne, zależnie od linii. Składanie na 1/6 i inne układy wykorzystują inne zestawy listw i noży składających. Wymiary złożenia dla poszczególnych rozmiarów podano w przewodniku Rozmiary i układy składania serwetek.

Krytyczne parametry to dokładność składania, długość cięcia i położenie zadrukowanego pola względem zagięć; serwetka złożona o kilka milimetrów nieprostokątnie układa się nierówno w stosie.

Serwetki interfold i do podajników

Serwetki interfold do podajników powstają na maszynach interfold. Wstęgi są cięte i składane tak, że pole każdej serwetki zachodzi na następną; maszyna zwykle używa próżniowych wałków składających, które chwytają i składają naprzemiennie arkusze w ciągły stos, często nazywany blokiem (log) lub klipsem. Blok jest przekazywany do piły, zwykle taśmowej lub tarczowej, która tnie go na paczki o wymaganej długości. Niektóre formaty do podajników, w tym amerykańskie style tall-fold i low-fold, powstają na dedykowanych maszynach do serwetek do podajników z własną geometrią składania.

Serwetki do podajników są krytyczne pod względem tolerancji. Podajnik jest zaprojektowany pod określoną szerokość, głębokość i układ złożenia oraz wysokość paczki, więc ustawienie linii musi dokładnie odtwarzać tę geometrię. Zgodność z podajnikami i próby zużycia opisano w przewodniku Serwetki do podajników w restauracjach szybkiej obsługi.

Liczenie i układanie w stosy

Linie do serwetek liczą serwetki po wyjściu z sekcji składania i rozdzielają stosy przy ustalonej liczbie, często palcem rozdzielającym lub przez przesunięcie stosu. Liczby weryfikuje się przez ważenie paczek względem nominalnej masy serwetki lub liczenie ręczne w odstępach.

Jak serwetki są banderolowane, owijane i pakowane?

Policzone stosy są banderolowane papierową banderolą, owijane folią lub pakowane do worków, a następnie pakowane do kartonów wysyłkowych. Liczba sztuk w paczce zależy od zastosowania: paczki detaliczne i okolicznościowe są małe, gastronomiczne większe, a paczki do podajników odpowiadają pojemności podajnika. Serwetki są lekkie i objętościowe, więc wielu przetwórców lekko dociska stosy przy owijaniu, by zmniejszyć objętość, w granicach, które nie zgniatają tłoczenia ani nie tworzą trwałych zagnieceń.

Ponieważ fracht serwetek jest często rozliczany objętościowo, liczbę sztuk w paczce, rozmiar kartonu i liczbę kartonów na palecie należy uzgodnić w specyfikacji. Banderole, owinięcia foliowe i kartony są same w sobie opakowaniami, nawet jeśli same serwetki zwykle nie są klasyfikowane jako opakowanie; to rozróżnienie opisano na stronie produktowej Serwetki z nadrukiem.

Jak kontroluje się jakość przy produkcji serwetek z nadrukiem?

Kontrola jakości serwetek koncentruje się na właściwościach tissue (gramatura, wytrzymałość, chłonność), przetworzonej serwetce (połączenie warstw, złożenie i rozmiar, pylenie) oraz nadruku (położenie, kolor, odporność na tarcie i trwałość koloru na mokro), a także na dokładności liczenia. Właściwości tissue są zwykle dokumentowane przez papiernię i kontrolowane wyrywkowo; właściwości przetworzone sprawdza się przy rozruchu i w odstępach w trakcie serii.

Typowe wady serwetek z nadrukiem

Pakowanie, magazynowanie i transport papieru do zawijania i serwetek

Obie grupy to papierowe wyroby wrażliwe na wilgoć. Papier do zawijania należy pakować w zamknięte paczki i kartony, przechowywać nad podłogą w umiarkowanej temperaturze i wilgotności oraz zabezpieczać folią stretch na palecie; wahania wilgotności powodują zwijanie, sklejanie się arkuszy i zmiany wymiarów. Serwetki należy utrzymywać w suchości i z dala od zapachów, ponieważ tissue łatwo chłonie zarówno wilgoć, jak i zapachy.

Kwestie, które pojawiają się w praktyce:

• Układ na palecie: kartony w układzie przeplatanym lub kolumnowym, zależnie od wytrzymałości kartonu; narożniki i płyta wierzchnia przy długim transporcie
• Wysokość piętrzenia: obciążenie kartonów z papierem do zawijania należy ograniczać, by arkusze nie sklejały się i nie odbijały farby podczas magazynowania
• Kontenery: skraplanie wilgoci w kontenerach morskich to znane ryzyko na długich trasach; czasem określa się pochłaniacze wilgoci lub bariery przeciwwilgociowe wewnątrz folii stretch
• Objętość a masa: papier do zawijania jest gęsty i korzystny transportowo; serwetki są lekkie i objętościowe, więc wypełnienie kontenera jest ograniczone objętością
• Rotacja FIFO (pierwsze weszło, pierwsze wyszło) w restauracji lub centrum dystrybucyjnym

Wysyłkę z Turcji do UE, Wielkiej Brytanii i USA, w tym dokumenty i tranzyt, omówiono w przewodniku Zakup opakowań w Turcji.

W jaki sposób droga produkcji wpływa na MOQ, koszt i czas realizacji?

Dla papieru do zawijania z nadrukiem głównymi czynnikami są dostępność papieru (minima papierni dla konkretnych gatunków, kolorów lub typów bariery), liczba kolorów i form, zmiana rozmiaru arkusza i formatu na linii przetwórczej oraz to, czy potrzebne jest cięcie pasowane lub specjalne składanie. Dla serwetek z nadrukiem są to gatunek i kolor tissue, formy na kolor, wałki do tłoczenia na zamówienie, przezbrojenia linii na rozmiar i składanie oraz formaty specyficzne dla podajników.

Ogólną logikę minimalnych ilości, budowy ceny i planowania opisano w przewodnikach Od czego zależy MOQ, Czynniki kosztów opakowań i Czas realizacji zamówień na opakowania. Ostateczne wartości dla każdego projektu są potwierdzane przy wycenie i przeglądzie technicznym w odniesieniu do materiału, formatu i projektu nadruku.

Jak wygląda higiena w produkcji papieru do zawijania i serwetek mających kontakt z żywnością?

Papier do zawijania jest materiałem przeznaczonym do kontaktu z żywnością, więc jego produkcja podlega rozporządzeniu GMP (WE) nr 2023/2006, które wymaga udokumentowanego systemu zapewnienia i kontroli jakości, odpowiednich surowców oraz, w druku, kontroli przenoszenia farby na stronę mającą kontakt z żywnością. To, czy serwetki są materiałem przeznaczonym do kontaktu z żywnością, zależy od przewidzianego i dającego się przewidzieć zastosowania, ale wiele sieci i tak stawia im te same wymagania.

Zakres kontroli higienicznych w halach przetwórczych, w których produkuje się papier do kontaktu z żywnością, obejmuje zwykle:

• Oddzielenie produkcji do kontaktu z żywnością od operacji z użyciem farb lub materiałów niespożywczych
• Czyste powierzchnie maszyn, osłonięte wałki i kontrolowane smary (klasy spożywczej tam, gdzie możliwy jest kontakt)
• Ochronę przed szkodnikami, zasady dotyczące szkła i kruchych tworzyw oraz kontrolę luźnych przedmiotów w pobliżu otwartego produktu
• Zasady higieny osobistej, w tym odzież i nakrycie głowy w strefach pakowania
• Magazynowanie rolek, gotowych paczek i kartonów w zadaszeniu, bez kontaktu z podłogą
• Identyfikowalność partii od rolki papieru lub tissue i partii farby do gotowego kartonu, zgodnie z art. 17 rozporządzenia (WE) nr 1935/2004
• Próbki archiwalne dla każdej partii i udokumentowane postępowanie z reklamacjami

Kupujący, zwłaszcza sieci z własnymi audytami bezpieczeństwa żywności, często pytają, czy dostawca działa w ramach uznanego systemu higieny lub bezpieczeństwa żywności. Typowe przykłady to BRCGS Packaging Materials, FSSC 22000 (który ma zakres dla opakowań) i ISO 22000. To systemy, o które kupujący może pytać i według których może audytować; to, czy dany dostawca posiada któryś z nich, należy sprawdzić na podstawie ważnego certyfikatu. Ogólne wymagania dotyczące dokumentacji omówiono w przewodniku Zgodność opakowań z przepisami dotyczącymi kontaktu z żywnością.

O co zapytać producenta papieru do zawijania lub serwetek w sprawie procesu?

Warto zadawać pytania, które pokazują, jak produkt będzie faktycznie wytwarzany: jaki materiał bazowy i z której papierni, jak suszony jest nadruk i jak kontroluje się odbijanie farby, jak arkusze lub serwetki są cięte, składane i liczone, jakie badania wykonuje się z jaką częstotliwością oraz jaka dokumentacja towarzyszy każdej partii.

Dla papieru tłuszczoodpornego z nadrukiem:

• Jaki rodzaj papieru: prawdziwy papier tłuszczoodporny, powlekany odporny na tłuszcz, laminowany PE czy woskowany, i z jakiego gatunku?
• Jakie wartości gramatury, KIT i, w razie potrzeby, Cobb certyfikuje papiernia i czy są badane na próbkach zadrukowanych i zagiętych?
• Czy papier jest wolny od fluoru i czy dostępne są dane o fluorze całkowitym lub PFAS dla danego gatunku?
• Która strona ma kontakt z żywnością i jak ta strona jest utrzymywana konsekwentnie podczas druku i przetwórstwa?
• Jaki układ farb jest stosowany i jakie dokumenty go wspierają (GMP, wytyczne EuPIA, rozporządzenie szwajcarskie, niemieckie rozporządzenie w sprawie farb drukarskich dla Niemiec)?
• Jak weryfikuje się wyschnięcie przed przewinięciem lub cięciem na arkusze i jak sprawdza się odbijanie farby?
• Cięcie losowe czy pasowane i jaka tolerancja rozmiaru arkusza i położenia logo?
• Liczba sztuk w paczce, rodzaj paczki, liczba kartonów i etykietowanie partii

Dla serwetek z nadrukiem:

• Włókno tissue (pierwotne lub z recyklingu), gramatura na warstwę, liczba warstw i kolor oraz dokumentacja papierni
• Rodzaj tłoczenia: brzegowe, całopowierzchniowe, dekoracyjne, z klejeniem; ewentualny wałek do tłoczenia na zamówienie
• Liczba kolorów druku, tolerancja położenia nadruku względem zagięcia i limity pokrycia
• Układ farb i dowody trwałości koloru na mokro (np. EN 646)
• Rodzaj składania i rozmiar po złożeniu, a dla podajników model podajnika i wymagana geometria paczki
• Liczba sztuk w paczce, sposób banderolowania lub owijania, rozmiar kartonu i konfiguracja palety

Do przygotowania zapytania ofertowego przydatny jest przewodnik Zapytanie ofertowe (RFQ) na opakowania, a do oceny dostawcy poza pytaniami o proces przewodnik Jak wybrać producenta opakowań. Firma 9 Packaging jest istanbulskim producentem i eksporterem opakowań z nadrukiem dla klientów B2B, z doświadczeniem w zaopatrywaniu lokali typu fast food i sieciowych operacji gastronomicznych; papier do zawijania i serwetki są często określane razem z kubkami, torbami i pudełkami jako jeden zestaw w identyfikacji marki.

Następny krok: specyfikacja papieru do zawijania i serwetek z uwzględnieniem procesu produkcji

Warto zacząć od stron produktowych, które porządkują decyzje dotyczące materiału i formatu: papier tłuszczoodporny z nadrukiem dla papieru do zawijania, arkuszy, podkładek i rolek oraz serwetki z nadrukiem dla serwetek z tissue i airlaid. Następnie należy przygotować specyfikację obejmującą materiał bazowy, gramaturę, barierę lub liczbę warstw, format i rozmiar, kolory druku i pokrycie, stronę mającą kontakt z żywnością, liczbę sztuk w paczce, wymagane badania i dokumenty, roczne wolumeny oraz miejsce docelowe. Prosimy o przesłanie zapytania ofertowego z tymi danymi, a droga materiałowa, drukarska i przetwórcza zostanie potwierdzona podczas przeglądu technicznego. Pozostałe grupy opakowań opisano w przewodniku Jak powstają opakowania z nadrukiem.