Przepisy dotyczące opakowań w Niemczech i Austrii: VerpackDG, LUCID i zasady dotyczące opakowań wielokrotnego użytku

Co zmieniło się w Niemczech 12 sierpnia 2026 r.: z VerpackG na VerpackDG

VerpackDG zastąpiła VerpackG z dniem 12 sierpnia 2026 r. PPWR stosuje się teraz bezpośrednio do projektowania i oznakowania opakowań, a VerpackDG porządkuje wokół niego niemiecki system rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP): rejestrację w LUCID, udział w systemie dualnym przed wprowadzeniem opakowań do obrotu oraz zasady dotyczące opakowań serwisowych. Dla większości firm gastronomicznych dotychczasowe obowiązki w praktyce się utrzymują.

Co pozostaje bez zmian:

• Rejestracja w LUCID, rejestrze prowadzonym przez ZSVR, pozostaje obowiązkowa i nie można jej powierzyć osobie trzeciej.
• Udział w systemie (Systembeteiligung) w licencjonowanym systemie dualnym musi zostać zapewniony przed wprowadzeniem do obrotu opakowań, które trafiają do prywatnych konsumentów końcowych.
• Opakowania serwisowe (Serviceverpackungen), czyli opakowania napełniane w punkcie sprzedaży, takie jak torby na wynos, kubki, owijki i pudełka, podlegają nowym zasadom dotyczącym producentów: według ZSVR zakup wstępnie licencjonowanych (vorbeteiligte) opakowań serwisowych w większości przypadków nie jest już możliwy.

Nowością jest definicja ról. PPWR określa wytwórcę (Erzeuger) jako podmiot, który zleca zaprojektowanie lub wytworzenie opakowania pod własną nazwą lub znakiem towarowym. Niemieckie komentarze rynkowe, w tym notatka dostawcy opublikowana w sierpniu 2026 r., podają, że od 12 sierpnia 2026 r. producentem (Hersteller) opakowań z indywidualnym nadrukiem jest właściciel marki, a dostawca przekazuje dane o materiale i masie. Jest to zgodne z definicją PPWR, ale należy sprawdzić, jak wytyczne ZSVR stosują ją w Państwa sytuacji. Samo PPWR omawiamy w naszym poradniku o PPWR dla nabywców z gastronomii i e-commerce.

Kto musi zarejestrować się w LUCID i licencjonować opakowania w Niemczech?

Podmiot, który jako pierwszy wprowadza do obrotu w Niemczech opakowania objęte obowiązkiem udziału w systemie, zazwyczaj właściciel marki, sieć lub importer, musi zarejestrować się w LUCID i objąć opakowania licencją w systemie dualnym. Rejestracja jest zawsze zadaniem samej firmy. W przypadku opakowań serwisowych to, kto jest producentem, zależy obecnie głównie od tego, czyja nazwa, logo lub marka widnieje na opakowaniu, a przeniesienie licencjonowania na dostawcę wcześniejszego szczebla jest możliwe tylko w dwóch wąskich przypadkach (patrz niżej).

Sieć restauracji lub właściciel marki

Jeżeli klienci otrzymują opakowania z nadrukiem Państwa marki, należy liczyć się z tym, że będą Państwo traktowani jako producent. Według ZSVR, jeśli kupują Państwo opakowania serwisowe z własną nazwą, logo lub marką, są Państwo zarówno wytwórcą (Erzeuger), jak i producentem (Hersteller) w rozumieniu PPWR, niezależnie od siedziby dostawcy. Muszą więc Państwo zarejestrować się w LUCID pod własną nazwą, podać nazwy swoich marek i samodzielnie objąć opakowania licencją w systemie dualnym; wstępne licencjonowanie przez dostawcę nie jest w takim przypadku dostępne. Wyjątkiem jest mikroprzedsiębiorstwo (zatrudniające mniej niż 10 osób, o obrocie rocznym lub sumie bilansowej nie większej niż 2 mln EUR), którego dostawca ma siedzibę w tym samym państwie członkowskim: wtedy to dostawca jest wytwórcą i producentem. Systemy franczyzowe powinny ustalić na piśmie, czy rejestracji i licencjonowania dokonuje franczyzodawca, czy każdy franczyzobiorca, ponieważ odpowiedź zależy od tego, czyja nazwa widnieje na opakowaniu i kto wprowadza je do obrotu.

Importer

Niemiecki importer niezapełnionych opakowań z nadrukiem lub towarów w opakowaniach jest często pierwszym podmiotem wprowadzającym te opakowania do obrotu w Niemczech. Ciążą wtedy na nim obowiązki związane z LUCID i licencjonowaniem, o ile nie zostały wyraźnie przypisane komuś innemu. Importerzy produktów z plastiku jednorazowego zwykle ponoszą też opłatę do funduszu Einwegkunststofffonds (patrz niżej).

Dystrybutor lub hurtownik

Według ZSVR niemiecki wytwórca, importer lub hurtownik, który jako pierwszy udostępnia w niemieckim łańcuchu dostaw opakowania serwisowe bez nadruku marki, sam jest producentem i je licencjonuje; nie jest to już „wstępne licencjonowanie” w imieniu restauracji. Restauracja kupująca opakowania bez nadruku od takiego niemieckiego dostawcy powinna, jako dystrybutor (art. 19 ust. 2 PPWR), sprawdzić, czy dostawca spełnił te obowiązki. Jeżeli hurtownik dostarcza opakowania z marką restauracji, producentem jest restauracja.

Zagraniczny wytwórca

Zagraniczna firma bez niemieckiego oddziału, która dostarcza towary bezpośrednio użytkownikom końcowym w Niemczech, musi wyznaczyć upoważnionego przedstawiciela (Bevollmächtigter) z siedzibą w Niemczech, który wypełnia jej obowiązki ROP (§ 5 VerpackDG, wdrażający art. 45 PPWR). W przypadku opakowań serwisowych wytwórca spoza Niemiec, na przykład z Turcji, co do zasady nie może przejąć licencjonowania za niemiecką sieć restauracji: nadruk marki nabywcy czyni z nabywcy producenta, a niemiecka firma importująca opakowania serwisowe bez nadruku zazwyczaj sama jest producentem. Jedyna pozostała droga wstępnego licencjonowania (§ 7 ust. 2 VerpackDG) dotyczy sytuacji, gdy w Niemczech nie ma siedziby żaden wytwórca w rozumieniu PPWR, co w praktyce oznacza zagranicznego dystrybutora wcześniejszego szczebla (Vorvertreiber). ZSVR nie wskazuje, czy taki dostawca potrzebuje wtedy także upoważnionego przedstawiciela, dlatego należy potwierdzić ustalenia z ZSVR i swoim systemem dualnym. W większości łańcuchów dostaw licencjonuje niemiecki właściciel marki, importer lub hurtownik, a zagraniczny wytwórca dostarcza dane o materiale i masie każdej pozycji, których wymaga licencjonowanie.

Jak działa wstępne licencjonowanie opakowań serwisowych?

Zgodnie z § 7 ust. 2 VerpackDG tylko producent opakowań serwisowych, który jest wytwórcą w rozumieniu art. 21 PPWR (ponieważ modyfikuje opakowanie), może zobowiązać swoich dystrybutorów wcześniejszego szczebla (Vorvertreiber) do przejęcia udziału w systemie w odniesieniu do dostarczanych przez nich niezapełnionych opakowań serwisowych. ZSVR wskazuje, że dotyczy to wyłącznie sytuacji, w której w Niemczech nie ma siedziby żaden wytwórca w rozumieniu PPWR, co pozostawia dwa przypadki: mikroprzedsiębiorstwo, które zamawia neutralne opakowania serwisowe spoza UE, a następnie dodaje własną markę lub w inny sposób je modyfikuje (na przykład naklejką), oraz każdy inny przedsiębiorca, który zamawia neutralne opakowania serwisowe spoza UE lub z innego państwa członkowskiego UE, a następnie je znakuje lub modyfikuje. Rozwiązanie to nie jest dostępne dla opakowań zamówionych z własną nazwą, logo lub marką, niezależnie od tego, czy zamówiono je w Niemczech, czy za granicą. Tam, gdzie ma zastosowanie, obowiązki rejestracji, raportowania i składania oświadczenia o kompletności (Vollständigkeitserklärung) (§§ 6, 9 i 10) przechodzą na Vorvertreiber, który nie może przenieść ich dalej; pierwotny producent nadal musi zarejestrować się w LUCID i może zażądać potwierdzenia udziału w systemie.

Na co zwrócić uwagę:

• Jakie pozycje są objęte (kubki, pokrywki, torby, owijki, pudełka) i w jakich ilościach.
• Czy Państwa sytuacja w ogóle mieści się w jednym z dwóch pozostałych przypadków z § 7 ust. 2; jeśli opakowania serwisowe zostały wcześniej zgłoszone w LUCID jako wstępnie licencjonowane („vorbeteiligt”), według ZSVR wpis wymaga aktualizacji.
• W jaki sposób potwierdzenie jest udokumentowane na fakturach lub w odrębnym oświadczeniu.
• Czy opakowanie nosi Państwa nazwę, logo lub markę, ponieważ to czyni Państwa producentem i wyklucza wstępne licencjonowanie.

Czym jest Mehrwegangebotspflicht (Mehrwegpflicht)?

Od 1 stycznia 2023 r., na mocy obowiązku oferowania opakowań wielokrotnego użytku, zwanego potocznie Mehrwegpflicht, punkty sprzedające jedzenie na wynos w Niemczech, które pakują posiłki w jednorazowe opakowania z tworzywa sztucznego lub podają napoje w jednorazowych kubkach z dowolnego materiału, muszą oferować także alternatywę wielokrotnego użytku, nie drożej niż w opakowaniu jednorazowym. Małe punkty zatrudniające nie więcej niż pięciu pracowników i mające nie więcej niż 80 m² powierzchni sprzedaży są zwolnione, ale na życzenie klienta muszą napełniać jego własne pojemniki. Na gruncie VerpackDG (BGBl. 2026 I Nr. 207, w mocy od 12 sierpnia 2026 r.) obowiązek znajduje się w § 60, a zasada dla małych punktów w § 61 (dawniej §§ 33 i 34 VerpackG). Pracowników liczy się w całym przedsiębiorstwie (osoby zatrudnione w niepełnym wymiarze proporcjonalnie), a przy dostawach do powierzchni sprzedaży wlicza się także magazyny i strefy wydawania zamówień, więc oddziały sieci co do zasady nie kwalifikują się do zwolnienia.

Dla nabywców oznacza to:

• Kubki papierowe podlegają obowiązkowi niezależnie od powłoki, ponieważ obowiązek obejmuje jednorazowe kubki z dowolnego materiału.
• Papierowe pudełka na żywność podlegają obowiązkowi tylko wtedy, gdy zalicza się je do jednorazowych opakowań z tworzywa sztucznego na żywność; pudełko z powłoką PE lub innym tworzywem może się do nich zaliczać.
• Od 12 lutego 2027 r. i 12 lutego 2028 r. PPWR wprowadza ogólnounijne obowiązki dotyczące napełniania własnych pojemników klienta i oferowania opakowań wielokrotnego użytku (art. 32 i 33). Więcej informacji znajduje się w naszym poradniku o PPWR dla nabywców z gastronomii i e-commerce.

Ile wynosi opłata do funduszu Einwegkunststofffonds?

Niemiecki fundusz na rzecz plastiku jednorazowego (Einwegkunststofffondsgesetz) zobowiązuje producentów niektórych produktów z plastiku jednorazowego do rejestracji na platformie DIVID (od 1 stycznia 2024 r.) i do rocznej opłaty za kilogram, naliczanej po raz pierwszy w 2025 r. od ilości z 2024 r. Opłatę ponosi podmiot, który jako pierwszy wprowadza produkty do obrotu w Niemczech, zazwyczaj importer.

Produkty papierowe z powłoką lub warstwą z tworzywa sztucznego mogą należeć do kategorii produktów z plastiku jednorazowego, zgodnie z podejściem dyrektywy SUP. Kubek papierowy z powłoką PE może więc być kubkiem na napoje objętym opłatą. Nie ma minimalnej zawartości tworzywa, a wytyczne kontrolne Umweltbundesamt (UBA; Prüfleitlinien, luty 2025 r.) wymagają zważenia całego produktu z plastiku jednorazowego, a nie tylko jego części z tworzywa, więc opłata za kubek z powłoką PE jest liczona od jego pełnej masy, wraz z papierem. Od 3 listopada 2025 r. na mocy przepisu administracyjnego UBA pojemniki na żywność i torebki (packets) zawierające ponad 500 g żywności są traktowane jako nieprzeznaczone do bezpośredniego spożycia i nie należą do tych dwóch kategorii. Klasyfikację należy potwierdzić na podstawie wytycznych DIVID lub u doradcy, a u dostawcy zapytać o całkowitą masę jednej sztuki.

Jak wygląda zgodność opakowań w Austrii?

Austria reguluje opakowania rozporządzeniem Verpackungsverordnung 2014, zmienionym w 2023 r. Opakowania wprowadzane do obrotu w Austrii muszą być licencjonowane w systemie zbiórki i odzysku, takim jak ARA lub Reclay. Krajowe wdrożenie części PPWR dotyczącej ROP jest według stanu na październik 2026 r. w toku, więc dotychczasowy system działa nadal; BMLUK opublikowało w czerwcu 2026 r. arkusz informacyjny.

Kto odpowiada w Austrii

• Austriacki właściciel marki lub sieć: zazwyczaj licencjonuje w systemie zbiórki opakowania, które wprowadza do obrotu, albo kupuje opakowania licencjonowane wcześniej, jeśli dostawca oferuje taką możliwość.
• Importer: austriacki importer jest zwykle podmiotem wprowadzającym opakowania do obrotu w Austrii i je licencjonuje.
• Dystrybutor: może licencjonować w imieniu swoich klientów z gastronomii; należy to potwierdzić na piśmie.
• Opakowania serwisowe: podstawowy obowiązek spoczywa na wytwórcy lub importerze opakowań serwisowych mającym siedzibę w Austrii (§ 13g ust. 1 pkt 1 AWG 2002), więc restauracje kupujące od austriackiego dostawcy zazwyczaj otrzymują opakowania już licencjonowane; restauracja, która sama importuje opakowania serwisowe, staje się importerem.
• Zagraniczni sprzedawcy wysyłkowi: w przypadku opakowań wprowadzonych do obrotu od 1 stycznia 2023 r. zagraniczni sprzedawcy wysyłkowi dostarczający towary prywatnym konsumentom w Austrii muszą wyznaczyć austriackiego upoważnionego przedstawiciela (Bevollmächtigter) (§ 16b Verpackungsverordnung 2014).
• Wytwórcy z innych państw członkowskich UE dostarczający austriackim firmom: mogą dobrowolnie wyznaczyć upoważnionego przedstawiciela (§ 16a Verpackungsverordnung 2014). Opcja ta jest ograniczona do firm mających siedzibę w UE; dostawcy spoza UE, na przykład z Turcji, polegają na licencjonowaniu przez austriackiego importera lub klienta.

Samo PPWR, w tym limity PFAS od 12 sierpnia 2026 r. oraz obowiązki dotyczące opakowań wielokrotnego użytku od 2027 i 2028 r., obowiązuje w Austrii bezpośrednio, tak jak w każdym państwie członkowskim.

Niemcy i Austria w porównaniu

Harmonogram

Dokumenty, o które warto poprosić producenta opakowań

• Skład materiałowy i masa jednej sztuki oraz każdego komponentu (papier, powłoka z tworzywa, folia okienka, uchwyt), potrzebne do raportowania w LUCID, w systemie dualnym lub w systemie zbiórki.
• Całkowita masa jednej sztuki w przypadku produktów z plastiku jednorazowego, potrzebna do raportowania do funduszu Einwegkunststofffonds (opłata jest liczona od masy całego produktu, nie tylko od udziału tworzywa).
• Potwierdzenie, kto będzie licencjonował opakowania: dostawca, jego niemiecki lub austriacki dystrybutor, czy Państwo; w stosownych przypadkach pisemne potwierdzenie wstępnego licencjonowania.
• Deklaracja zgodności UE z PPWR lub dane techniczne, których potrzebują Państwo jako wytwórca opakowań z własną marką.
• Deklaracja zgodności dla materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz, od 2027 r., potwierdzenie dostawcy farb o zgodności z niemieckim rozporządzeniem o farbach drukarskich (zob. poradnik o zgodności opakowań do kontaktu z żywnością).
• Oświadczenie dotyczące PFAS i wyniki badań (zob. poradnik o opakowaniach spożywczych bez PFAS).

Przy zakupach od eksportera spoza Niemiec i Austrii, takiego jak firma 9 Packaging ze Stambułu, warto już na etapie wyceny i przeglądu technicznego uzgodnić, jakie dane o materiale i masie poszczególnych pozycji będą dołączane do każdej dostawy, aby Państwo lub Państwa importer mogli dokonać rejestracji i licencjonowania bez późniejszego dopytywania o liczby.

Co to oznacza dla opakowań w gastronomii i e-commerce

• Kubki papierowe: licencjonowanie, opłata do funduszu Einwegkunststofffonds w przypadku powłoki PE, obowiązek dotyczący opakowań wielokrotnego użytku i oznakowanie SUP. Zob.: kubki papierowe z nadrukiem oraz zasady dotyczące kubków papierowych w Europie i Wielkiej Brytanii.
• Pudełka na wynos i pojemniki na żywność: licencjonowanie; wersje z powłoką z tworzywa mogą podlegać obowiązkowi oferowania opakowań wielokrotnego użytku i opłacie. Zob.: pudełka na wynos z nadrukiem oraz papierowe pojemniki na żywność z nadrukiem.
• Torby na wynos: licencjonowane jako opakowania serwisowe; torby papierowe nie podlegają opłacie od plastiku. Zob.: torby na wynos z nadrukiem.
• Kartony wysyłkowe w e-commerce: opakowania sprzedażowe trafiające do prywatnych konsumentów w Niemczech wymagają rejestracji w LUCID i udziału w systemie po stronie sprzedawcy internetowego; zagraniczni sprzedawcy internetowi potrzebują upoważnionego przedstawiciela (Bevollmächtigter).

Terminologia na poszczególnych rynkach

Niemieccy nabywcy i urzędy posługują się terminami Verpackungsgesetz lub VerpackG (obecnie VerpackDG), Systembeteiligung (udział w systemie), Serviceverpackungen (opakowania serwisowe) i Vorlizenzierung (wstępne licencjonowanie). W Austrii torba na zakupy to zwykle Sackerl lub Tragtasche, a stożkowa torebka papierowa to Stanitzel; podmioty licencjonujące nazywa się Sammel- und Verwertungssysteme (systemy zbiórki i odzysku).

Kolejny krok: ustalenie, kto co rejestruje

Przed kolejnym zamówieniem warto sporządzić listę wszystkich pozycji opakowaniowych z materiałem, masą, zawartością tworzywa i informacją, czy są opatrzone marką, a następnie ustalić osobno dla Niemiec i Austrii, kto jest producentem, kto licencjonuje i czy w grę wchodzi wstępne licencjonowanie. Listę tę należy przekazać dostawcy, aby wraz z każdą dostawą trafiały właściwe dane. Aby zamawiać nowe pozycje z uwzględnieniem tych informacji, prosimy skorzystać z naszego poradnika dotyczącego zapytania ofertowego (RFQ) na opakowania lub przesłać wymagania przez naszą stronę kontaktową.

Powiązane materiały

• Przepisy dotyczące opakowań w Holandii: Verpact, opłata za gospodarowanie odpadami i zasady dla kubków jednorazowych