Jeśli zatwierdzają Państwo w tym roku specyfikację nowego kubka, pudełka lub torebki, produkt ten będzie jeszcze na rynku, gdy klasy recyklingowalności PPWR zaczną decydować o możliwości jego sprzedaży w UE. Klasy recyklingowalności PPWR, określone w rozporządzeniu (UE) 2025/40, oceniają każdą jednostkę opakowaniową jako A, B lub C pod względem projektowania z myślą o recyklingu. Najwcześniej od 1 stycznia 2030 r. opakowania poniżej klasy C nie mogą być wprowadzane do obrotu, a od 1 stycznia 2038 r. pozostają wyłącznie klasy A i B. Opłaty w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP, ang. EPR) będą dodatkowo modulowane według klasy, więc klasa wpłynie na koszty, zanim zacznie wpływać na legalność wprowadzenia opakowania do obrotu.
W tym poradniku wyjaśniamy, jak działa ocena klas, co jest już ustalone w rozporządzeniu, a co dopiero powstaje, oraz co to oznacza dla papieru, kartonu i opakowań elastycznych, które zamawiają u nas kupcy. Aby poznać szerszy kontekst PPWR (role, PFAS, ponowne użycie, terminy), prosimy najpierw zapoznać się z naszym przeglądem PPWR dla gastronomii i e-commerce. Treść ma charakter orientacyjny i nie stanowi porady prawnej; obowiązki należy potwierdzić we właściwym organie lub w organizacji odzysku opakowań.
Stan na październik 2026 r. Źródła: rozporządzenie (UE) 2025/40, art. 6 i załącznik II, w EUR-Lex (eur-lex.europa.eu/eli/reg/2025/40/oj) oraz komunikat Komisji z wytycznymi C(2026) 3702 z 5 czerwca 2026 r. (niewiążący).
Czym są klasy recyklingowalności PPWR?
Klasy recyklingowalności PPWR to trzy klasy skuteczności, A, B i C, które wyrażają, na ile dobrze jednostka opakowaniowa jest zaprojektowana z myślą o recyklingu. Wynik podawany jest jako ważony odsetek według kryteriów, które Komisja przyjmie dla każdej kategorii opakowań. Klasa A to co najmniej 95%, klasa B co najmniej 80%, a klasa C co najmniej 70%. Poniżej 70% opakowanie jest „technicznie niezdatne do recyklingu” i po rozpoczęciu stosowania klas (1 stycznia 2030 r. lub 24 miesiące po aktach delegowanych, jeśli później) nie może być wprowadzone do obrotu.
| Klasa (załącznik II, tabela 3) | Ocena projektowania z myślą o recyklingu dla jednostki | 2030 | 2035 | 2038 |
|---|---|---|---|---|
| A | 95% lub więcej | Dozwolone | Dozwolone, jeśli opakowanie jest też poddawane recyklingowi na dużą skalę | Dozwolone, jeśli opakowanie jest też poddawane recyklingowi na dużą skalę |
| B | 80% lub więcej | Dozwolone | Dozwolone, jeśli opakowanie jest też poddawane recyklingowi na dużą skalę | Dozwolone, jeśli opakowanie jest też poddawane recyklingowi na dużą skalę |
| C | 70% lub więcej | Dozwolone | Dozwolone, jeśli opakowanie jest też poddawane recyklingowi na dużą skalę | Zakaz wprowadzania do obrotu |
| Poniżej 70% | Technicznie niezdatne do recyklingu | Zakaz wprowadzania do obrotu | Zakaz wprowadzania do obrotu | Zakaz wprowadzania do obrotu |
Odsetek nie mówi, jaka część opakowania jest faktycznie poddawana recyklingowi. To wynik oceny projektowania z myślą o recyklingu, w której materiały i komponenty opakowania zestawia się z kryteriami dla jego kategorii. Rzeczywiste wolumeny recyklingu uwzględnia dopiero osobny test recyklingu na dużą skalę.
Dlaczego niektóre źródła mówią o klasach od A do E?
Wcześniejsze wersje robocze PPWR, w tym wniosek Komisji z 2022 r., przewidywały pięciostopniową skalę od A do E. Przyjęte rozporządzenie (UE) 2025/40 zawiera tylko trzy klasy, A, B i C, oraz przedział „technicznie niezdatne do recyklingu” poniżej 70%. Jeśli dostawca, konsultant lub narzędzie programowe podaje „klasę D” lub „klasę E”, korzysta ze skali roboczej, a wynik należy ponownie wyrazić w skali z załącznika II, tabela 3.
Od kiedy obowiązują klasy?
Klasy zaczynają obowiązywać od 1 stycznia 2030 r. lub po 24 miesiącach od wejścia w życie aktów delegowanych dotyczących projektowania z myślą o recyklingu, zależnie od tego, która data jest późniejsza. Komisja musi przyjąć te akty do 1 stycznia 2028 r. Wymóg recyklingu na dużą skalę obowiązuje od 1 stycznia 2035 r. (lub pięć lat po odpowiednich aktach wykonawczych, jeśli później), a od 1 stycznia 2038 r. dozwolone są wyłącznie klasy A i B.
| Data | Co się dzieje | Artykuł |
|---|---|---|
| 12 sierpnia 2026 r. | Obowiązuje ogólna zasada, że opakowania muszą nadawać się do recyklingu (art. 6 ust. 1); do czasu pojawienia się aktów delegowanych punktem odniesienia pozostają wymogi dotychczasowej dyrektywy opakowaniowej oraz normy, takie jak EN 13430 (wytyczne Komisji) | art. 6 ust. 1 |
| Do 1 stycznia 2028 r. | Komisja przyjmuje kryteria projektowania z myślą o recyklingu i klasy dla poszczególnych kategorii opakowań oraz ramy modulacji opłat ROP | art. 6 ust. 4 |
| Około 18 miesięcy po aktach delegowanych i wykonawczych | Opłaty ROP modulowane według klasy | art. 6 ust. 8 |
| 1 stycznia 2030 r. lub 24 miesiące po aktach delegowanych, jeśli później | Do obrotu mogą być wprowadzane wyłącznie opakowania klas A, B lub C | art. 6 ust. 3 |
| Do 1 stycznia 2030 r. | Komisja przyjmuje metodykę recyklingu na dużą skalę | art. 6 ust. 5 |
| 1 stycznia 2035 r. lub 5 lat po tych aktach wykonawczych, jeśli później | Opakowania muszą być także poddawane recyklingowi na dużą skalę | art. 6 ust. 2 lit. b |
| 1 stycznia 2038 r. | Wyłącznie klasy A lub B | art. 6 ust. 3 |
Dwie kwestie są ważne w planowaniu. Po pierwsze, według wytycznych Komisji producenci nie muszą przeprowadzać oceny zgodności z PPWR w zakresie recyklingowalności, dopóki akty delegowane nie wejdą w życie, więc każda „klasa PPWR” podawana dziś jest szacunkiem. Po drugie, rozporządzenie daje podmiotom trzy lata na dostosowanie się do nowych lub zaktualizowanych kryteriów projektowania z myślą o recyklingu, więc kryteria mogą zostać zmienione w trakcie wieloletniej sprzedaży danego produktu.
Jak ocenia się klasę?
Producent ocenia każdą jednostkę opakowaniową względem kryteriów dla jej kategorii z załącznika II, tabela 1, ważąc wynik dla jednostki. Komponenty zintegrowane (laminowana wkładka, wklejone okienko) ocenia się razem z główną częścią opakowania, komponenty oddzielne (pokrywka, luźna opaska) osobno, a każdy komponent musi być zgodny z istniejącym systemem zbiórki, sortowania i recyklingu oraz nie może utrudniać recyklingu głównej części (art. 6 ust. 9).
Załącznik II, tabela 4 wymienia parametry, na których oprą się kryteria. Najbardziej istotne dla drukowanych opakowań papierowych i elastycznych to:
- Dodatki i powłoki, które mogą powodować błędne sortowanie opakowań lub zanieczyszczać recyklat.
- Etykiety i opaski: pokrycie, materiał i klej. Jak podłoże etykiety i klej wpływają na wynik, opisujemy w poradniku Etykiety a recyklingowalność.
- Zamknięcia i małe elementy, w tym wkładki i uszczelki.
- Farby, lakiery i kleje.
- Warstwy barierowe i możliwość ich oddzielenia.
- Struktura kompozytowa: ile jest materiału niedominującego i czy daje się go oddzielić.
Równie ważna jak parametry jest kategoria. Papier i karton występują w dwóch kategoriach: kategoria 2 (opakowania z papieru lub kartonu, w tym elastyczne opakowania papierowe) oraz kategoria 3 (opakowania kompozytowe, w których przeważa papier lub karton, w tym kubki papierowe laminowane poliolefinami, karton laminowany tworzywem lub metalizowany oraz papier z wkładkami z tworzywa lub okienkami). Elastyczne opakowania z tworzyw sztucznych należą do kategorii PE elastyczne (11), PP elastyczne (13) lub inne elastyczne tworzywa, w tym wielomateriałowe (18). Kategoria danego produktu decyduje o tym, względem jakich kryteriów będzie on mierzony.
Jak klasy wpłyną na opłaty ROP?
Opłaty ROP muszą być modulowane według klasy recyklingowalności około 18 miesięcy po wejściu w życie aktów delegowanych i wykonawczych, zgodnie z ramami określonymi w aktach delegowanych. W praktyce produkt klasy C prawdopodobnie będzie od końca lat dwudziestych generował wyższe opłaty ROP niż równoważny produkt klasy A, na długo przed wycofaniem klasy C w 2038 r.
Krajowe systemy w kilku państwach już dziś różnicują opłaty według recyklingowalności, a ramy PPWR ujednolicą tę podstawę. Same stawki nadal będą ustalane na poziomie krajowym, więc różnica kosztów między klasami będzie zależeć od kraju. Szczegóły systemów krajowych dla Niemiec i Austrii opisujemy w naszym poradniku o zgodności opakowań z przepisami w Niemczech i Austrii.
Czego jeszcze nie wiadomo?
Progi i terminy są ustalone w rozporządzeniu; kryteria, z których wynikają odsetki, nie. Według stanu na październik 2026 r. akty delegowane dotyczące projektowania z myślą o recyklingu dla poszczególnych kategorii opakowań nie zostały przyjęte, podobnie jak metodyka recyklingu na dużą skalę.
Nadal otwarte pozostają:
- Metoda ważenia i kryteria materiałowe dla każdej kategorii, w tym ile powłoki, farby lub kleju może zawierać produkt papierowy, by wciąż uzyskać klasę A lub B.
- Sposób oceny papieru powlekanego, kubków z powłoką PE i papieru z okienkami w kategorii 3 oraz to, do jakich laboratoryjnych metod badawczych będą odesłania.
- Progi recyklingu na dużą skalę dla poszczególnych kategorii.
- Dokładny sposób modulacji opłat ROP w każdym państwie członkowskim.
Narzędzia branżowe, takie jak laboratoryjna metoda CEPI oceny rozwłóknialności papieru czy RecyClass dla tworzyw sztucznych, są przydatnymi wskaźnikami kierunku, a akty delegowane muszą uwzględniać normy europejskie. Należy jednak traktować je jako przygotowanie, a nie jako klasę PPWR.
Wpływ na projekt w podziale na rodziny materiałów
Dla każdej rodziny najbezpieczniejszy kierunek jest ten sam: materiał dominujący tak czysty, jak pozwala na to funkcja opakowania, pozostałe komponenty łatwe do oddzielenia, a dowody z badań gromadzone już teraz. Szczegóły zależą od formatu, a dokładniejsze porównania znajdują się na podlinkowanych poniżej stronach.
| Format | Zwykła kategoria | Główne ryzyka dla klasy | Kierunek projektowy | Strona szczegółowa |
|---|---|---|---|---|
| Papier i karton z powłokami barierowymi (pudełka na wynos, torebki spożywcze, opakowania zawijane) | 2 lub 3, zależnie od powłoki | Gramatura i rodzaj powłoki, bariera tłuszczowa bez PFAS, duże pokrycie farbą, wosk | Najmniejsza gramatura powłoki, która wystarcza dla danego produktu; powłoki dyspersyjne lub papier tłuszczoodporny z intensywnie mielonej masy, tam gdzie pozwalają na to wymagania użytkowe; test rozwłóknialności na papierze z powłoką | powłoki barierowe do opakowań papierowych |
| Torebki papierowe z okienkiem foliowym | 3 | Materiał i wielkość okienka; klej | Mniejsze okienka, folia dobrana pod kątem oddzielania w rozwłókniaczu lub projekty bez okienek | papierowe torebki z okienkiem |
| Pudełka typu mailer i kartony wysyłkowe z tektury falistej | 2 | Taśmy z tworzywa, laminowane wykończenia, folia, wkłady z różnych materiałów | Taśmy papierowe lub zamknięcia klejone; wkłady papierowe; lakier zamiast foliowania | pudełka wysyłkowe typu mailer z nadrukiem |
| Kubki papierowe z powłoką PE | 3 | Udział PE, możliwość oddzielenia w papierni, dostępność papierni przyjmujących kubki | Cieńsze powłoki lub powłoki nanoszone jednostronnie, powłoki dyspersyjne sprawdzone dla napojów gorących, dopasowanie do dróg zbiórki kubków | powłoki kubków papierowych |
| Laminaty wielomateriałowe i torebki (PET/PE, folia aluminiowa) | 18 | Niekompatybilne polimery, folia aluminiowa | Przejście na struktury monomateriałowe tam, gdzie pozwala na to bariera | monomateriałowe torebki nadające się do recyklingu |
| Torebki i torby mono-PE | 11 | Warstwy barierowe, farby, etykiety z PET lub papieru, materiał zamknięcia strunowego | Zamknięcie strunowe i etykiety z PE; cienkie powłoki barierowe; małe pokrycie farbą | monomateriałowe torebki nadające się do recyklingu |
Papier i karton z powłokami i okienkami
W przypadku wyrobów papierowych o recyklingowalności decyduje rozwłókniacz: włókna muszą się rozdzielić, a składniki niewłókniste muszą albo rozproszyć się nieszkodliwie, albo zostać czysto odsiane. Lekka, dobrze dobrana bariera i małe okienko dające się oddzielić zwykle plasują produkt lepiej niż ciężki laminat lub duże okienko z mocnym klejem. Warto poprosić o wyniki testów rozwłóknialności na gotowym papierze z powłoką, a nie tylko o dane z karty technicznej powłoki. Nadruk ma mniejsze znaczenie niż struktura, ale farby metaliczne o pełnym pokryciu i ciężkie lakierowanie warto przeanalizować.
Pudełka z tektury falistej
Zwykła tektura falista należy do najczęściej recyklingowanych materiałów opakowaniowych w Europie, więc ryzyko dla klasy w pudełkach e-commerce leży głównie w dodatkach: plastikowych paskach do otwierania, druku foliowanym, złoceniu na gorąco, magnesach i wkładach piankowych. Od nich należy zacząć eliminację. Dobór rozmiaru pudełka i pusta przestrzeń to odrębny temat PPWR, omówiony w poradniku o opakowaniach e-commerce i PPWR.
Kubki z powłoką PE
Kubki z powłoką PE to kompozytowe opakowania papierowe, a ich klasa będzie zależeć od tego, jak kryteria potraktują powłoki poliolefinowe, oraz od zdolności papierni do ich oddzielania. To kwestia odrębna od ograniczenia dotyczącego spożycia na miejscu z załącznika V, obowiązującego od 2030 r., które wytyczne Komisji stosują do opakowań papierowych zawierających 5% lub więcej tworzywa, a także od dyrektywy SUP, która każdy kubek z powłoką z tworzywa traktuje jako produkt z tworzywa sztucznego jednorazowego użytku. Drogi recyklingu kubków opisujemy w poradniku o recyklingu kubków papierowych.
Laminaty, torebki i mono-PE
W przypadku elastycznych opakowań z tworzyw sztucznych najważniejszym krokiem jest przejście z wielomateriałów na monomateriały. Laminat PET/PE lub z folią aluminiową trafia do kategorii „inne elastyczne tworzywa, w tym wielomateriałowe”, gdzie drogi recyklingu są ograniczone. Struktury mono-PE lub mono-PP ze zgodnymi powłokami barierowymi celują w kategorie PE lub PP elastyczne. Cele dotyczące udziału recyklatu w opakowaniach z tworzyw sztucznych, obowiązujące najwcześniej od 2030 r., funkcjonują równolegle z klasami; opcje laminatów porównujemy w poradniku o strukturach laminatów do torebek.
Które opakowania są wyłączone z wymogów dotyczących recyklingowalności?
Art. 6 ust. 11 wyłącza krótką listę rodzajów opakowań, głównie z obszaru wyrobów medycznych, farmaceutycznych, żywności dla niemowląt i towarów niebezpiecznych. Zwykłe opakowania gastronomiczne i e-commerce nie są wyłączone.
Wyłączenia z art. 6 obejmują:
- Opakowania bezpośrednie produktów leczniczych stosowanych u ludzi i weterynaryjnych produktów leczniczych oraz opakowania zewnętrzne, gdy są potrzebne do zachowania jakości produktu leczniczego.
- Opakowania wyrobów medycznych i wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro, wrażliwe na kontakt z produktem.
- Opakowania wrażliwe na kontakt z produktem, przeznaczone dla preparatów do początkowego i dalszego żywienia niemowląt, przetworzonej żywności na bazie zbóż, żywności dla niemowląt oraz żywności specjalnego przeznaczenia medycznego.
- Opakowania używane do transportu towarów niebezpiecznych.
- Opakowania sprzedażowe wykonane z lekkiego drewna, korka, tekstyliów, gumy, ceramiki, porcelany lub wosku (modulacja opłat ROP nadal obowiązuje).
Odrębnie art. 6 ust. 10 pozwala, aby „opakowania innowacyjne”, które nie spełniają kryteriów, były udostępniane na rynku przez okres do pięciu lat od końca roku, w którym zostały wprowadzone do obrotu, po zgłoszeniu właściwemu organowi wraz z uzasadnieniem technicznym. To wąska ścieżka, a nie założenie planistyczne. Komisja musi dokonać przeglądu wyłączeń do 1 stycznia 2035 r.
Jak klasy mają się do oświadczeń o recyklingowalności i opakowań kompostowalnych?
Klasa PPWR jest klasyfikacją regulacyjną, a nie oświadczeniem marketingowym. Zgodnie z dyrektywą (UE) 2024/825 (Empowering Consumers Directive), stosowaną od 27 września 2026 r., oświadczenia środowiskowe wymagają uzasadnienia, a klasy nie można umieścić na etykiecie dla konsumentów, jeśli zharmonizowane przepisy tego nie dopuszczają. Opakowania kompostowalne, poza kilkoma formatami wymienionymi w art. 9, muszą być także zaprojektowane z myślą o recyklingu materiałowym. Sposób formułowania oświadczeń omawiamy w poradniku o opakowaniach nadających się do recyklingu, kompostowalnych i biodegradowalnych.
Następny krok: sprawdzenie pozycji o największym wolumenie pod kątem klas
Prosimy zestawić pozycje o największym rocznym wolumenie wraz z ich strukturą: materiał dominujący, powłoka lub warstwa wewnętrzna, okienka, farby, kleje, zamknięcia. Warto zaznaczyć wszystko, co dodaje drugi materiał, i poprosić dostawcę o wyniki badań rozwłóknialności lub recyklingowalności dla aktualnej struktury. Wyniki należy zapisać w dokumentacji technicznej stanowiącej podstawę deklaracji zgodności PPWR, a oznaczenia do sortowania zaplanować razem z ewentualną zmianą projektu, korzystając z naszego poradnika o wymogach oznakowania PPWR. W sprawie przeglądu struktury nowego lub istniejącego produktu prosimy o przesłanie specyfikacji przez naszą stronę kontaktową; opcje są potwierdzane na etapie wyceny i przeglądu technicznego.