Fleksografia vs offset vs rotograwiura vs druk cyfrowy w opakowaniach

Cztery techniki druku w jednej tabeli

Fleksografia, offset, rotograwiura i druk cyfrowy różnią się głównie tym, jak powstaje nośnik obrazu i jak farba trafia na podłoże. Ta różnica decyduje o koszcie przygotowania, a ten z kolei wyznacza nakład, przy którym dana technika staje się opłacalna.

Wartości lpi mają charakter orientacyjny i zależą od maszyny, technologii form, podłoża i farby. Gruby, chłonny papier kraft ogranicza każdą technikę, a gładki karton powlekany pozwala maszynie pokazać pełnię możliwości.

Jak działa druk fleksograficzny?

Fleksografia drukuje z wypukłych, elastycznych form. Grawerowany wałek anilox dozuje precyzyjną warstwę farby na formę, a forma przenosi ją bezpośrednio na podłoże. Maszyna pracuje szybko z rolki, radzi sobie z materiałami chłonnymi i niechłonnymi i jest dominującą techniką w przypadku toreb papierowych, papierów pakowych, serwetek, folii z tworzyw sztucznych oraz tektury falistej.

Wałek anilox to serce fleksografii: liczba i objętość jego komórek decydują o ilości nałożonej farby. Drobne wałki nadają się do półtonów i detali, grube nakładają mocne, pełne pola. Jedna maszyna musi często szukać kompromisu między nasyconymi polami a delikatnymi przejściami tonalnymi, dlatego projekty z dużymi jednolitymi powierzchniami i kilkoma kolorami dodatkowymi wyglądają we fleksografii znakomicie, a grafika fotograficzna wymaga starannego przygotowania.

Formy wykonuje się osobno dla każdego koloru i montuje na tulejach lub cylindrach. W ofertach określa się je zwykle jako klisze, a ich koszt jako koszt klisz. To jednorazowy wydatek na projekt, który można wykorzystać przy zamówieniach powtórkowych, jeśli projekt graficzny się nie zmienia. Nowoczesne formy wysokiej rozdzielczości (HD) oraz formy z płaskim punktem rastrowym (flat-top dot) znacznie zmniejszyły dystans do offsetu, zwłaszcza na folii.

Zalety: szybkość pracy z rolki, niski koszt jednostkowy w dużych nakładach, możliwość druku na porowatym papierze kraft i na foliach, farby wodne i UV, możliwość drukowania i konfekcjonowania w jednym przebiegu (na przykład druk i wykonanie toreb w jednym przejściu).

Ograniczenia: przyrost punktu rastrowego na miękkim lub chłonnym papierze, minimalne wielkości dla drobnego tekstu i tekstu negatywowego, pewne różnice kolorystyczne między realizacjami, jeśli farba i wałek anilox nie są kontrolowane.

Typowe produkty: torby papierowe z nadrukiem, torby na wynos i torebki spożywcze, papier tłuszczoodporny z nadrukiem, serwetki, torby foliowe z nadrukiem, pudełka z tektury falistej drukowane w postprincie. Szczegóły dotyczące folii znajdą Państwo w poradniku druk na torbach foliowych, a informacje o cienkich papierach do kontaktu z żywnością w poradniku druk na papierze tłuszczoodpornym.

Jak działa druk offsetowy (litograficzny) w opakowaniach?

Offset, czyli litografia offsetowa (w brytyjskim żargonie branżowym często skracana do „litho”), wykorzystuje płaskie płyty, na których obszary obrazu przyjmują farbę, a obszary bez obrazu wodę. Zafarbiony obraz jest przenoszony na gumotkaninę offsetową, a stamtąd na arkusz. Offset arkuszowy daje najostrzejszy detal i najgładsze gradienty spośród popularnych technik i jest standardem w druku pudełek składanych, wykrojów kubków papierowych oraz tektury falistej kaszerowanej.

Płyty offsetowe są tanie w porównaniu z formami fleksograficznymi czy cylindrami rotograwiurowymi, ale każde zlecenie wymaga przygotowania maszyny: zamocowania płyt, ustawienia stref farbowych i doprowadzenia koloru do wzorca na arkuszach makulaturowych. Ten czas jest stałym kosztem zlecenia. Arkuszowe maszyny offsetowe pracują zwykle w czterech kolorach procesowych plus jednym lub dwóch kolorach dodatkowych, z agregatem lakierniczym w linii do lakieru lub lakieru dyspersyjnego.

Offset wymaga gładkiej, jednorodnej powierzchni. Najlepiej sprawdzają się powlekane kartony FBB i SBS; niepowlekany karton kraft można drukować, ale obraz jest bardziej miękki i ciemniejszy. Kubki papierowe drukuje się na płaskim kartonie na kubki (offsetem arkuszowym albo offsetem zwojowym lub fleksografią z rolki), wykrawa w wykroje w kształcie wachlarza, a dopiero potem formuje. Dlatego projekt graficzny kubka musi być przygotowany w zniekształconym (łukowym) układzie. Tę geometrię omawia poradnik druk na kubkach papierowych.

Zalety: drobny detal i mały tekst, obrazy fotograficzne, szeroka gama kolorów dzięki CMYK i kolorom dodatkowym, powtarzalność w całym nakładzie przy dobrze kontrolowanej maszynie.

Ograniczenia: w większości opakowań wyłącznie druk arkuszowy (nie nadaje się do drukowania rolek do produkcji toreb), mniejsza przydatność do folii, odpad rozruchowy przy krótkich nakładach.

Typowe produkty: pudełka składane z nadrukiem, pudełka na burgery i na wynos z kartonu, kubki papierowe z nadrukiem, laminowane torby na zakupy premium, kaszerowane pudełka na pizzę z nadrukiem oraz pudełka wysyłkowe typu mailer z nadrukiem.

Kiedy rotograwiura ma sens?

Rotograwiura drukuje z metalowych cylindrów z milionami drobnych grawerowanych komórek; im głębsze komórki, tym więcej farby. Zapewnia nasycony, powtarzalny kolor i bardzo gładkie tony przy dużej prędkości, ale cylindry są drogie, więc rotograwiura opłaca się przy długich, powtarzalnych nakładach, głównie na folii w opakowaniach elastycznych.

Każdy kolor wymaga osobnego cylindra, grawerowanego elektromechanicznie lub laserowo i zwykle chromowanego dla trwałości. Cylindry wytrzymują bardzo długie nakłady i utrzymują stabilny kolor od pierwszego do ostatniego metra, dlatego duże marki przekąsek, kawy i wyrobów cukierniczych stosują rotograwiurę do torebek i laminowanych opakowań. Rotograwiura obsługuje farby rozpuszczalnikowe i wodne oraz umożliwia druk od strony odwrotnej na przezroczystej folii, którą później się laminuje, co chroni farbę.

Wadą jest brak elastyczności. Zmiana projektu oznacza nowe cylindry, a koszt kompletu cylindrów ma sens tylko wtedy, gdy wolumen pojedynczego projektu jest duży. Dla wielu średnich marek nowoczesna fleksografia HD na folii osiąga dziś porównywalną jakość przy niższym koszcie przygotowania.

Typowe produkty: torebki stojące (doypack) z nadrukiem i laminowane folie, niektóre torby papierowe i papiery do pakowania prezentów w dużych nakładach, okładziny preprintowe do tektury falistej.

Czy druk cyfrowy wystarcza do opakowań?

Tak, w wielu zastosowaniach. Maszyny cyfrowe (inkjet lub toner) drukują bezpośrednio z pliku, bez form i cylindrów, więc koszt przygotowania jest minimalny, a każdy arkusz może być inny. Jakość na odpowiednich podłożach może dorównywać offsetowi, ale koszt jednostkowy utrzymuje się na zbliżonym poziomie wraz ze wzrostem ilości, dlatego druk cyfrowy sprawdza się najlepiej przy krótkich nakładach, prototypach, wersjach sezonowych i testach rynkowych.

Druk cyfrowy to także sposób, w jaki wielu dostawców wykonuje wzory przedprodukcyjne z nadrukiem, ponieważ ten sam plik drukuje się bez oprzyrządowania (zob. poradnik próbki i kontrola jakości opakowań). Możliwości maszyn są bardzo zróżnicowane: jedne obsługują arkusze kartonu, inne rolki etykiet lub folii elastycznej, jeszcze inne arkusze tektury falistej. Rodzaj farby ma znaczenie w opakowaniach spożywczych, ponieważ wymagania dotyczące migracji i odbijania farby (set-off) dotyczą także farb po stronie niemającej kontaktu z żywnością. Warto zapytać dostawcę, jaki system farb jest stosowany i jaka dokumentacja go potwierdza. Aspekt kontaktu z żywnością omawia poradnik zgodność opakowań z przepisami o kontakcie z żywnością.

Zalety: brak kosztów form, szybka zmiana zlecenia, dane zmienne i wersjonowanie, realistyczne wzory.

Ograniczenia: wyższy koszt jednostkowy w dużych nakładach, ograniczony zakres podłoży na jednej maszynie, kolory dodatkowe są symulowane, a nie mieszane, biała farba i efekty metaliczne zależą od maszyny.

Jak koszty przygotowania i nakład decydują o wyborze techniki?

Koszt całkowity to z grubsza stały koszt przygotowania rozłożony na nakład plus koszt bieżący na sztukę. Druk cyfrowy ma niemal zerowy koszt stały, ale najwyższy koszt bieżący; rotograwiura ma najwyższy koszt stały i najniższy koszt bieżący; fleksografia i offset plasują się pomiędzy nimi. Punkty przecięcia zależą od formatu, liczby kolorów i maszyny, dlatego ustala się je na etapie wyceny, a nie według sztywnych reguł.

Dlatego minimalne ilości zamówienia tak bardzo różnią się między produktami. Pełną logikę MOQ wyjaśnia poradnik od czego zależy MOQ w opakowaniach z nadrukiem, a strukturę ceny poradnik czynniki kosztowe w opakowaniach z nadrukiem.

Która technika zapewnia najbardziej powtarzalny kolor?

Rotograwiura jest zazwyczaj najstabilniejsza w długim nakładzie, ponieważ objętość komórek cylindra się nie zmienia. Offset jest bardzo powtarzalny, jeśli kontroluje się go densytometrią lub spektrofotometrią. Fleksografia może być bardzo powtarzalna przy nowoczesnych formach i kontrolowanych wałkach anilox, ale jest bardziej wrażliwa na podłoże i lepkość farby. Druk cyfrowy jest powtarzalny na skalibrowanym urządzeniu, jednak różne maszyny cyfrowe mogą nie dawać zgodnych kolorów.

Dwie praktyczne kwestie liczą się bardziej niż sama technika. Po pierwsze podłoże: kolor dodatkowy na brązowym papierze kraft nigdy nie wygląda tak samo jak ta sama farba na białym kartonie, niezależnie od maszyny. Po drugie zmiana techniki między zamówieniami: jeśli projekt przechodzi z próbek cyfrowych do produkcji fleksograficznej albo z offsetu do fleksografii ze względów kosztowych, należy spodziewać się widocznych różnic, o ile wartości docelowe nie zostaną określone liczbowo. Wartości docelowe koloru, tolerancje i akceptację omawia poradnik Pantone a CMYK w opakowaniach.

Która technika druku pasuje do którego opakowania?

O wyborze zwykle decyduje format. Jako zasada ogólna: torby, papiery pakowe i serwetki to fleksografia; pudełka kartonowe to offset, a kubki to offset lub fleksografia, zależnie od projektu i nakładu; laminowane torebki w dużym nakładzie to rotograwiura; krótkie nakłady i próbki to druk cyfrowy. Tektura falista może być drukowana na kilka sposobów, zależnie od wymaganej jakości.

Sitodruk oraz preprint i postprint na tekturze falistej

Sitodruk przepuszcza gęstą farbę przez sito z szablonem. Nakłada ciężką, kryjącą warstwę, co przydaje się przy wyrazistych logo na ciemnych lub fakturowanych podłożach, na gotowych torbach z włókniny, bawełny lub sztywnych materiałów oraz przy efektach specjalnych, takich jak farby wypukłe lub dotykowe. Jest wolny i najlepiej nadaje się do prostych projektów w kilku kolorach; rzadko stanowi główną technikę w jednorazowych opakowaniach gastronomicznych.

Tekturę falistą można drukować na trzech etapach, a wybór wpływa na jakość, koszt i minimalny wolumen:

Wybór techniki: zasady decyzyjne

Należy zacząć od produktu i nakładu, a następnie sprawdzić, czy oczekiwaną jakość da się osiągnąć na danym podłożu. Poniższe zasady obejmują większość przypadków:

• Jeśli produkt powstaje z rolek papieru lub folii (torby, papiery pakowe, serwetki, torby foliowe), należy spodziewać się fleksografii, a rotograwiury tylko przy bardzo dużych i stabilnych wolumenach.
• Jeśli produkt jest wycinany z arkuszy kartonu (pudełka, kubki, pudełka kartonowe) i wymaga jakości fotograficznej lub drobnego tekstu, należy spodziewać się offsetu.
• Jeśli potrzeba mniej niż kilku tysięcy sztuk, kilku wersji albo wzoru z nadrukiem przed podjęciem decyzji, warto zapytać o druk cyfrowy.
• Jeśli projekt opiera się na jednym lub dwóch mocnych kolorach marki z jednolitymi polami, fleksografia odtworzy go dobrze i ekonomicznie; offset warto zachować dla gradientów, zdjęć i drobnego tekstu.
• Jeśli zamówienie będzie powtarzane wielokrotnie z niezmienionym projektem, jednorazowe oprzyrządowanie (formy, cylindry) stanowi mniejszą część kosztu całkowitego; projekt graficzny warto utrzymywać bez zmian w kolejnych zamówieniach, aby wykorzystać je ponownie.
• Jeśli planują Państwo zmianę techniki w przyszłości (na przykład wdrożenie w druku cyfrowym, a potem produkcja we fleksografii), wartości docelowe koloru należy określić liczbowo od początku.

Przy zapytaniu ofertowym prosimy podać format, materiał, wymiary, liczbę kolorów (oraz czy są to kolory Pantone, czy CMYK), pokrycie zadrukiem, ilość na projekt i przewidywany wolumen roczny. Poradnik zapytanie ofertowe na opakowania: poradnik RFQ wymienia wszystko, czego potrzebuje producent, a przygotowanie projektu graficznego opakowań wyjaśnia, jak przygotować pliki, gdy technika druku jest już znana. Firma 9 Packaging, z siedzibą w Stambule, produkuje i eksportuje opakowania z nadrukiem dla klientów biznesowych, a technika druku dla każdej pozycji jest potwierdzana na etapie wyceny i przeglądu technicznego. Dane prosimy przesłać przez stronę kontaktową.

Powiązane artykuły

• Słownik pojęć opakowaniowych: papier, karton, druk i zgodność
• Słownik druku i prepressu dla opakowań
• Jak powstają opakowania z nadrukiem: przewodnik po procesie produkcji