Przepis PPWR, który najmocniej zmieni stanowiska pakowania w e-commerce, nie jest skierowany do producentów pudełek. Limit 50% pustej przestrzeni w opakowaniach e-commerce dotyczy firmy, która napełnia pudełko, a przy większości sprzedaży online jest to marka albo jej operator logistyczny (fulfilment). Dostawca może wykonać dobrze dobrany rozmiarowo mailer, ale jeśli zostanie w nim spakowany mały produkt z garścią papierowego wypełnienia, ryzyko niezgodności ponosi ten, kto pakuje.
W tym przewodniku omawiamy przepisy rozporządzenia (UE) 2025/40, które dotyczą opakowań e-commerce w rozumieniu PPWR, wskazujemy, kogo obejmują, i pokazujemy, jak przygotować gamę mailerów. To nie jest porada prawna: obowiązki zależą od Państwa roli i należy je potwierdzić we właściwym organie lub w organizacji odzysku opakowań. Same pudełka opisujemy na stronie poświęconej pudełkom mailer box z nadrukiem.
Które przepisy PPWR dotyczą opakowań e-commerce?
Rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR), czyli rozporządzenie (UE) 2025/40, weszło w życie 11 lutego 2025 r., a jego przepisy stosuje się co do zasady od 12 sierpnia 2026 r. W przypadku opakowań e-commerce kluczowe są: limit pustej przestrzeni (art. 24), minimalizacja opakowań (art. 10), zharmonizowane oznakowanie (art. 12), klasy skuteczności recyklingu (art. 6) i rozszerzona odpowiedzialność producenta (ROP). Większość wymogów projektowych zacznie obowiązywać od 2030 r.
| Przepis | Wymaganie | Termin | Zwykle dotyczy |
|---|---|---|---|
| Art. 24: pusta przestrzeń | Wskaźnik pustej przestrzeni nie większy niż 50% w opakowaniach zbiorczych, transportowych i e-commerce | 1 stycznia 2030 r. lub 3 lata po akcie w sprawie metodyki, w zależności od tego, który termin jest późniejszy | Podmiotu gospodarczego, który napełnia opakowanie |
| Art. 10: minimalizacja | Masa i objętość ograniczone do minimum niezbędnego dla funkcji opakowania | Od 2030 r. | Producenta opakowania (może nim być właściciel marki) |
| Art. 12: oznakowanie | Zharmonizowana etykieta sortowania materiałów, także na opakowaniach e-commerce | 12 sierpnia 2028 r. lub 24 miesiące po akcie wykonawczym, w zależności od tego, który termin jest późniejszy (akt wykonawczy nie został jeszcze potwierdzony) | Producenta / podmiotów wprowadzających opakowania do obrotu |
| Art. 6: nadawanie się do recyklingu | Opakowanie musi spełniać klasę skuteczności recyklingu A, B lub C | Od 1 stycznia 2030 r. | Producenta |
| Art. 29: cele dotyczące ponownego użycia | 40% opakowań transportowych wielokrotnego użytku do 2030 r. | 2030 r. | Nie dotyczy pudeł kartonowych |
| ROP | Rejestracja i opłaty w każdym państwie członkowskim, w którym opakowanie jest udostępniane | Obowiązuje już w ramach systemów krajowych | Producenta w każdym kraju |
Ogólny obraz PPWR, w tym limity dla PFAS, udział materiału z recyklingu w tworzywach i zasady ponownego użycia w gastronomii, opisujemy w przewodniku PPWR dla kupujących opakowania.
Kto odpowiada za limit 50% pustej przestrzeni?
Obowiązek dotyczący pustej przestrzeni spoczywa na podmiocie gospodarczym, który napełnia opakowania zbiorcze, transportowe lub e-commerce. W praktyce jest to sprzedawca online pakujący własne zamówienia albo operator logistyczny, który pakuje w jego imieniu, zależnie od tego, jak rolę napełniającego rozdzielają przepisy i umowy. Producent pudełek nie odpowiada za to, co trafia do środka.
Ma to konsekwencje dla umów. Jeśli zamówienia pakuje zewnętrzny operator logistyczny, należy uzgodnić na piśmie, kto wybiera rozmiar pudełka dla każdego zamówienia, kto rejestruje dane i kto ponosi obowiązek, gdy przepis zacznie obowiązywać.
Jak oblicza się wskaźnik pustej przestrzeni?
Wskaźnik pustej przestrzeni porównuje objętość opakowania e-commerce z objętością jego zawartości. Pustą przestrzenią jest różnica między nimi, a materiały wypełniające, takie jak wypełnienie papierowe, poduszki powietrzne, folia bąbelkowa i chipsy piankowe, liczą się jako pusta przestrzeń, nie jako produkt. Szczegółową metodę obliczeń ma określić akt wykonawczy Komisji, więc zasady pomiaru (na przykład sposób traktowania produktów o nieregularnym kształcie) nie są jeszcze znane.
Przykład z wykorzystaniem objętości wewnętrznej pudełka i objętości produktu w jego opakowaniu jednostkowym:
| Pozycja | Pudełko A (obecne) | Pudełko B (zmniejszone) |
|---|---|---|
| Wymiary wewnętrzne pudełka | 300 × 220 × 100 mm | 240 × 170 × 90 mm |
| Objętość wewnętrzna pudełka | 6,60 l | 3,67 l |
| Produkt w opakowaniu jednostkowym | 200 × 150 × 80 mm = 2,40 l | 2,40 l |
| Pusta przestrzeń | 4,20 l | 1,27 l |
| Wskaźnik pustej przestrzeni | ok. 64% | ok. 35% |
Pudełko A, typowe dla mailera „jeden rozmiar pasuje do większości”, przekroczyłoby limit jeszcze przed dodaniem wypełnienia. Pudełko B mieści się w limicie; sposób wliczania dopasowanej wkładki należy sprawdzić w ostatecznej metodyce. Przykład ma charakter poglądowy, a oficjalna metodyka może inaczej definiować objętości.
Rozporządzenie zawiera też szczegółowe przepisy i wyjątki, w tym dotyczące traktowania opakowania jednostkowego, które samo pełni funkcję opakowania wysyłkowego. Sposób klasyfikacji Państwa produktów należy sprawdzić w tekście rozporządzenia i w akcie dotyczącym metodyki, zamiast zakładać, że jedna reguła pasuje do każdego zamówienia.
Co minimalizacja opakowań oznacza dla mailerów?
Od 2030 r. art. 10 wymaga takiego projektowania opakowań, aby ich masa i objętość były ograniczone do minimum niezbędnego dla ich funkcji, co ocenia się według kryteriów skuteczności określonych w rozporządzeniu. Tekst odnosi się wprost do elementów, których celem jest zwiększenie postrzeganej objętości produktu, takich jak podwójne ścianki, fałszywe dna i zbędne warstwy, o ile nie pełnią one funkcji.
W gamie mailerów wynika z tego kilka praktycznych decyzji projektowych:
- Gatunek tektury powinien odpowiadać potrzebnej ochronie. Przewymiarowaną tekturę 5-warstwową dla lekkich towarów trudniej obronić niż falę E dobraną do obciążenia.
- Elementy dekoracyjne, które dodają materiału bez funkcji, na przykład nadrukowana opaska zewnętrzna na nadrukowanym mailerze, warto ponownie przeanalizować.
- Wkładki, które chronią i pozycjonują produkt, są funkcjonalne; warstwy bibułki, wstążki i sypkie wypełnienie stosowane wyłącznie dla efektu prezentacji trudniej uzasadnić.
- Dokumentacja techniczna będzie musiała wykazać, dlaczego opakowanie ma taką postać, dlatego warto przechowywać wyniki badań i uzasadnienie projektu.
W rozumieniu PPWR producentem opakowania jest każdy, kto opakowanie projektuje lub wytwarza albo zleca jego zaprojektowanie lub wytworzenie pod własną nazwą lub znakiem towarowym. Marka zamawiająca mailery z własnym nadrukiem może więc podlegać obowiązkom producenta w odniesieniu do tego opakowania, w tym dotyczącym dokumentacji technicznej i unijnej deklaracji zgodności. Sposób stosowania tych przepisów do pustych opakowań z nadrukiem nie jest we wszystkich przypadkach rozstrzygnięty, dlatego swoją pozycję należy potwierdzić u doradcy ds. zgodności.
Oznakowanie, nadawanie się do recyklingu i ponowne użycie
Oznakowanie. Art. 12 wprowadza zharmonizowaną etykietę sortowania materiałów i wprost obejmuje opakowania e-commerce. Termin stosowania to 12 sierpnia 2028 r. lub 24 miesiące po akcie wykonawczym, w zależności od tego, który jest późniejszy. W chwili pisania akt wykonawczy nie był potwierdzony, więc warto zaplanować miejsce na projekcie, ale nie przesądzać jeszcze o ostatecznym wyglądzie etykiety.
Nadawanie się do recyklingu. Od 1 stycznia 2030 r. opakowania muszą spełniać klasę skuteczności recyklingu A, B lub C, przy czym klasy służą także do różnicowania opłat w ramach ROP. Monomateriałowa tektura falista z farbami wodnymi ma dobrą pozycję wyjściową, choć same klasy zależą od kryteriów projektowania pod kątem recyklingu, które mają zostać opublikowane w 2028 r. Do przeglądu należą foliowanie folią z tworzywa sztucznego, złocenie na gorąco, okienka z tworzywa i wkładki piankowe.
Ponowne użycie. Art. 29 wyznacza na 2030 r. cel 40% ponownego użycia dla opakowań transportowych, ale pudła kartonowe są z niego wyłączone. Ten cel nie wymusza więc zastąpienia mailerów z tektury falistej opakowaniami zwrotnymi, choć niektóre państwa członkowskie i sieci handlowe mogą niezależnie promować wysyłkę w opakowaniach wielokrotnego użytku.
ROP dla sprzedawców online w Niemczech i innych państwach członkowskich
ROP to ta część prawa opakowaniowego, która dla sprzedawców online już obowiązuje. Każde państwo członkowskie wymaga, aby producent opakowań udostępnianych na jego rynku zarejestrował się i wnosił opłaty, a producenci niemający tam siedziby, którzy sprzedają bezpośrednio użytkownikom końcowym, muszą ustanowić upoważnionego przedstawiciela ROP.
W Niemczech od 12 sierpnia 2026 r. przepisy VerpackDG zastąpiły VerpackG. Sprzedawcy online wysyłający do konsumentów w Niemczech muszą przed wprowadzeniem opakowań wysyłkowych do obrotu zarejestrować się w rejestrze LUCID (prowadzonym przez ZSVR) i przystąpić do systemu dualnego; rejestracji nie można delegować, a zagraniczni sprzedawcy dostarczający towar bezpośrednio użytkownikom końcowym potrzebują upoważnionego przedstawiciela z siedzibą w Niemczech. Austria wymaga od zagranicznych sprzedawców wysyłkowych ustanowienia austriackiego upoważnionego przedstawiciela i objęcia opakowań licencją w systemie zbiórki. Oba kraje omawiamy w poradniku Zgodność opakowań w Niemczech i Austrii.
Plan przygotowań dla gamy mailerów
Do 2030 r. zostało jeszcze trochę czasu, ale zmiana gamy pudełek, wykrojników i systemów fulfilment też trwa. Praktyczna kolejność działań:
- Zmierzyć aktualną pustą przestrzeń na próbie rzeczywistych zamówień, wraz z wypełnieniem, przyjmując najlepsze oszacowanie metodyki.
- Wskazać profile zamówień przekraczające 50% i ocenić, czy problem rozwiąże mniejsze pudełko, inny stopień rozmiarów lub wkładka.
- Przebudować gamę rozmiarów na podstawie danych o zamówieniach; zob. rozmiary pudełek mailer box i wymiary do skrzynki pocztowej.
- Zastąpić sypkie wypełnienie dopasowanymi wkładkami tam, gdzie produkty się przemieszczają.
- Sprawdzić, czy oprogramowanie fulfilment potrafi automatycznie dobierać rozmiar pudełka do zamówienia.
- Przejrzeć gatunki tektury i zdobienie pod kątem minimalizacji i nadawania się do recyklingu.
- Zebrać dane o materiale i masie każdego pudełka na potrzeby sprawozdawczości ROP i dokumentacji technicznej.
- Przechowywać uzasadnienie projektu i wyniki badań.
Dopasowanie rozmiaru pudełka zwykle obniża jednocześnie koszty wysyłki i wagę gabarytową, dlatego duża część tych prac zwraca się jeszcze przed 2030 r. Jak przy mniejszym pudełku nie stracić na ochronie produktu, omawiamy w poradniku mailer box, karton wysyłkowy czy koperta foliowa.
Gdy będą Państwo gotowi do przebudowy gamy, prosimy o przesłanie aktualnych rozmiarów pudełek, profili zamówień i rynków docelowych poprzez zapytanie na stronie poświęconej pudełkom mailer box z nadrukiem. W wycenie warto poprosić o dane o składzie materiałowym i masie każdego pudełka, aby można je było dostarczyć wraz z zamówieniem i wykorzystać w sprawozdawczości ROP.