Karton FBB, SBS i WLC: jak dobrać gatunek do pudełek składanych

Co oznaczają FBB, SBS, WLC, GC1, GC2 i GD2?

To nazwy i kody klas kartonu opakowaniowego. FBB (folding boxboard, GC1/GC2) to wielowarstwowy karton z włókna pierwotnego z objętościową warstwą środkową z masy mechanicznej. SBS lub SBB (solid bleached board, GZ) to karton z bielonej celulozy w całym przekroju. WLC (white lined chipboard, GD/GT) to karton z włókna z recyklingu z białą warstwą wierzchnią. Kody literowe pochodzą z normy DIN 19303, niemieckiej normy szeroko stosowanej w Europie do klasyfikacji kartonu.

W kodach DIN 19303 pierwsza litera G oznacza powierzchnię wierzchnią powlekaną pigmentem (U oznaczałoby brak powłoki). Druga litera wskazuje główny skład włóknisty, a cyfra podklasę.

W obrębie GD i GT cyfra z grubsza opisuje wolumen (objętość właściwą): GD1 to wyższy wolumen, GD2 to standardowy, najczęściej stosowany gatunek, a GD3 to niższy wolumen. GD2 jest gatunkiem, o który najczęściej chodzi, gdy w ofercie pojawia się samo „WLC” (potocznie „karton chromo”) lub, w specyfikacjach niemieckojęzycznych, „Chromoersatzkarton”.

Producenci kartonu sprzedają w każdej klasie produkty własnych marek, a dwa kartony GC1 z różnych papierni mogą różnić się bielą, wolumenem i powierzchnią. Kod należy traktować jako klasę, a kartę techniczną producenta jako specyfikację.

FBB czy SBS: który karton z włókna pierwotnego wybrać?

FBB, gdy potrzebna jest wysoka sztywność przy niskiej gramaturze i czysta powierzchnia z włókna pierwotnego przy umiarkowanym koszcie. SBS, gdy pudełko wymaga najbielszej, najgładszej powierzchni po obu stronach, bardzo drobnego tłoczenia lub złocenia albo wrażenia klasy premium dzięki gęstemu, jednorodnemu włóknu. Oba kartony powstają z włókna pierwotnego i są szeroko stosowane na pudełka na żywność.

Przewaga FBB ma charakter konstrukcyjny. Warstwy zewnętrzne z bielonej celulozy są wytrzymałe i gładkie, a środkowa warstwa z masy mechanicznej jest objętościowa. Taka konstrukcja przypominająca dwuteownik umieszcza mocne warstwy daleko od siebie, co zwiększa sztywność na zginanie w stosunku do masy. Kupujący zwykle uzyskuje tę samą sztywność przy niższej gramaturze FBB niż w przypadku SBS lub WLC, co oszczędza włókno, masę pudełka i koszty transportu.

SBS jest gęstszy. W przeliczeniu na gram jest mniej sztywny niż FBB, ale ma jednorodny przekrój z bielonego włókna, który znosi głębokie tłoczenie, ostre wykrawanie i drobne złocenie bez pękania, a do tego jest biały po obu stronach. To tradycyjny wybór dla luksusowych kosmetyków, perfum, farmaceutyków i czekolady premium. Na rynku amerykańskim SBS jest domyślnym określeniem wysokiej jakości kartonu z włókna pierwotnego.

Kiedy warto wybrać makulaturowy karton WLC?

WLC sprawdza się w pudełkach na produkty nieżywnościowe oraz w pudełkach na żywność, w których bariera funkcjonalna oddziela karton od żywności. Zwykle jest to najtańszy karton opakowaniowy w przeliczeniu na tonę i wykorzystuje włókno odzyskane, ale w przeliczeniu na gram jest mniej sztywny, więc pudełka często wymagają wyższej gramatury, by dorównać sztywnością FBB. Włókno z recyklingu może zawierać oleje mineralne i inne pozostałości, co ogranicza bezpośrednie użycie z wieloma rodzajami żywności.

Typowe zastosowania WLC to zabawki, produkty gospodarstwa domowego i budowlane, pudełka na buty, gry, pudełka na detergenty i inne opakowania detaliczne nieżywnościowe. W żywności WLC występuje jako pudełka zewnętrzne na produkty w zamkniętych opakowaniach wewnętrznych z odpowiednią barierą. GD2 z szarym spodem to wybór ekonomiczny, a GT z białym spodem daje lepszy wygląd wnętrza przy druku wewnątrz lub w pudełkach z odsłanianymi panelami.

Dwie praktyczne kwestie, które często umykają:

• Wyższa gramatura częściowo niweluje przewagę cenową. Jeśli WLC wymaga 350 g/m², by dorównać pudełku z FBB o 295 g/m², różnica w koszcie kartonu maleje, a pudełko jest cięższe, co wpływa na transport i opłaty ROP naliczane według masy.
• Powierzchnia do druku jest powlekana i dobrze się drukuje, ale biel i gładkość są zwykle nieco niższe niż w kartonie z włókna pierwotnego, co może być widoczne na dużych jasnych polach.

Dlaczego sama gramatura wprowadza w błąd?

Bo sztywność pudełka zależy znacznie bardziej od grubości i struktury warstw niż od masy. Gramatura określa masę metra kwadratowego, a grubość mówi, ile materiał mierzy w przekroju. Sztywność na zginanie rośnie z grubsza z sześcianem grubości. Dlatego objętościowy karton o niższej gramaturze może dorównać gęstemu kartonowi o wyższej gramaturze lub go przewyższyć.

Stosunek grubości do gramatury nazywa się wolumenem (cm³/g). Poniższe zakresy są orientacyjne i różnią się w zależności od producenta i produktu.

Przetwórcy w USA podają grubość w punktach, gdzie 1 pt to 0,001 cala (25,4 µm). Pudełko z „18 pt SBS” ma ok. 457 µm grubości. W specyfikacjach europejskich częściej podaje się gramaturę wraz z grubością. Porównując oferty z różnych rynków, należy przeliczyć wartości na grubość i poprosić producenta kartonu o wartości sztywności na zginanie (mierzone w mN, zwykle w kierunku maszynowym i poprzecznym), zwłaszcza przy dużych panelach lub ciężkich produktach.

Znaczenie ma również kierunek włókien. Karton jest sztywniejszy w kierunku maszynowym niż w poprzecznym, dlatego przetwórca ustawia kierunek włókien na rysunku wykrojnika tak, aby pasował do głównych paneli i linii bigowania pudełka.

Które kartony nadają się na pudełka na żywność?

Kartony FBB i SBS z włókna pierwotnego są zwykłym wyborem dla żywności niepakowanej, tłustej, wrażliwej na zapachy lub o długim terminie przydatności, ponieważ mają kontrolowany skład włóknisty o niskiej zawartości zanieczyszczeń oraz niskim poziomie obcych zapachów i posmaków. Makulaturowy WLC stosuje się na żywność zwykle tylko tam, gdzie żywność chroni bariera funkcjonalna, na przykład odpowiednia torebka wewnętrzna lub warstwa barierowa w kartonie.

Problemem włókna z recyklingu w kontakcie z żywnością są węglowodory oleju mineralnego (MOSH i MOAH) pochodzące z farb drukarskich w strumieniu makulatury oraz inne pozostałości, takie jak plastyfikatory i fotoinicjatory. Mogą one migrować przez fazę gazową do suchej żywności w ciągu miesięcy przechowywania. Wyjaśniamy to wraz z opcjami barier w poradniku Bariery dla olejów mineralnych i pudełka bezpieczne dla żywności.

Niezależnie od gatunku pudełka na żywność w UE podlegają rozporządzeniu (WE) nr 1935/2004 oraz rozporządzeniu GMP (WE) nr 2023/2006. Nie ma zharmonizowanego unijnego przepisu dla papieru i kartonu, dlatego kupujący zwykle proszą producenta kartonu i przetwórcę o deklarację odwołującą się do Zalecenia BfR XXXVI. Badania sensoryczne pod kątem zapachu i posmaku według serii EN 1230 są częstym wymogiem dla czekolady i innych wrażliwych produktów. Szersze zasady obowiązujące w UE, Wielkiej Brytanii i USA omawia poradnik Zgodność opakowań do kontaktu z żywnością.

Gdzie pasuje karton kraft (CKB, SUS)?

Niebielone kartony kraft są najmocniejsze w przeliczeniu na gram pod względem odporności na rozdarcie i rozerwanie, a wilgoć i przechowywanie w chłodzie znoszą lepiej niż większość kartonów bielonych. Stosuje się je do multipaków na napoje, żywności mrożonej i chłodzonej, ciężkich produktów oraz dla marek, które chcą naturalnego brązowego wyglądu.

CKB lub CUK ma białą powlekaną warstwę wierzchnią na brązowej bazie kraft, więc z zewnątrz drukuje się w pełnym kolorze, a wewnątrz pozostaje brązowy. Karton kraft niepowlekany daje naturalny wygląd przy bardziej ograniczonej intensywności druku: kolory na brązowym włóknie wychodzą ciemniejsze i mniej nasycone, dlatego często stosuje się biały podkład lub śmielsze projekty. Informacje o papierach, a nie kartonach (papier kraft na torby, papier MG, papier tłuszczoodporny), znajdą Państwo w poradniku Gatunki papieru opakowaniowego.

Jaki karton wybrać do danego pudełka?

Czy bardziej zrównoważony jest karton z włókna pierwotnego, czy z recyklingu?

Żadna opcja nie wygrywa pod każdym względem i należy unikać ogólnych twierdzeń w którąkolwiek stronę. Karton z recyklingu wykorzystuje włókno odzyskane i zwykle jest tańszy, a karton z włókna pierwotnego wprowadza do obiegu recyklingu świeże włókno i często osiąga tę samą sztywność przy mniejszej ilości materiału. Oba co do zasady nadają się do recyklingu w strumieniu papieru, jeśli nie są laminowane tworzywem sztucznym. Wybór należy oprzeć na potrzebach produktu, a następnie zaprojektować pudełko tak, by dało się je poddać recyklingowi.

Masa ma znaczenie w systemach ROP, które naliczają opłaty według masy materiału, więc lżejsze pudełko z FBB może zniwelować część różnicy cen względem cięższego pudełka z WLC. Każde oświadczenie środowiskowe umieszczone na samym pudełku musi spełniać zasady dotyczące komunikatów ekologicznych; zob. poradnik Deklaracje dotyczące recyklingu, kompostowalności i biodegradowalności.

Jak określić karton w zapytaniu ofertowym?

• Klasa kartonu (GC1, GC2, GZ, GD2, GT, kraft) lub nazwa produktu konkretnej papierni, jeśli ją Państwo znają
• Gramatura i docelowa grubość albo grubość istniejącego pudełka, do którego ma być dopasowanie
• Kontakt z żywnością: rodzaj produktu, kontakt bezpośredni lub pośredni, termin przydatności i temperatura przechowywania
• Czy standard odbiorcy lub marki wymaga kartonu z włókna pierwotnego lub barierowego
• Strona odwrotna: czy akceptowalna jest biała, kremowa czy szara oraz czy wnętrze będzie zadrukowane
• Plany uszlachetniania druku (głębokie tłoczenie i drobne złocenie przemawiają za SBS)
• Potrzebne dokumenty: deklaracja dla kontaktu z żywnością, certyfikaty producenta kartonu lub raporty z badań

Karton jest potwierdzany na etapie wyceny i przeglądu technicznego, często na podstawie arkusza próbnego lub białego wzoru do sprawdzenia sztywności. O konstrukcji pudełek traktuje poradnik Style pudełek składanych. Aby dokończyć specyfikację, można wrócić na stronę kategorii pudełka składane.