Czy kubki papierowe nadają się do recyklingu? Technicznie tak: włókno w kubku jest wysokiej jakości i odzyskują je wyspecjalizowane lub dostosowane papiernie. W praktyce większość ogólnych strumieni zbiórki papieru słabo radzi sobie ze standardowymi kubkami z powłoką PE, a to, czy dany kubek zostanie przetworzony, zależy od kosza, do którego trafi, i od papierni na końcu tej trasy. Tę odpowiedź powinien znać barista, gdy klienci pytają o pojemnik na papier, i zespół marketingu, zanim nadrukuje „nadaje się do recyklingu” na kolejnej serii kubków. Poniżej wyjaśniamy, dlaczego tak jest, jakie systemy zbiórki działają w Wielkiej Brytanii, UE i USA oraz co sieć kupująca kubki papierowe z nadrukiem może zasadnie o nich deklarować.
Czy kubki papierowe nadają się do recyklingu w zwykłej zbiórce papieru?
Zazwyczaj nie w sensownym stopniu. Konwencjonalny kubek z powłoką PE można rozwłóknić, ale większość papierni przyjmujących mieszany papier z gospodarstw domowych lub biur nie jest przygotowana do sprawnego oddzielania plastikowej powłoki, dlatego wiele lokalnych systemów wyklucza kubki albo traktuje je jako zanieczyszczenie. Kubki są skutecznie poddawane recyklingowi wtedy, gdy zbiera się je osobno i kieruje do papierni, które je przyjmują.
Ta różnica między „można poddać recyklingowi” a „jest poddawany recyklingowi” to sedno sprawy. Kubek z dobrego włókna i cienkiej folii z tworzywa nadaje się do recyklingu w laboratorium i w niektórych papierniach. Nie nadaje się do recyklingu w systemie zbiórki, który kieruje go na składowisko, do spalarni albo na linię sortowniczą, która go odrzuca. Organy regulacyjne w UE, Wielkiej Brytanii i USA coraz częściej oceniają deklaracje dotyczące recyklingu według drugiego kryterium, a nie pierwszego.
Dlaczego kubki z powłoką PE sprawiają problemy w papierni?
Recykling papieru zaczyna się w roztwarzaczu (pulperze), dużym zbiorniku, w którym baloty zużytego papieru miesza się z wodą i wzburza, aż włókna się rozdzielą. Zwykły papier rozpada się szybko. Polietylenowa powłoka kubka to ciągła, wodoodporna folia, która ma nie przepuszczać płynu do kartonu, więc nie przepuszcza też wody z roztwarzacza, a związane z nią włókno uwalnia się powoli.
| Czynnik | Co dzieje się w recyklingu | Skutek |
|---|---|---|
| Rozdzielanie włókna i PE | Folia PE się nie rozpuszcza; włókno trzeba z niej uwolnić | Wymaga dłuższego roztwarzania lub dedykowanego sprzętu; część włókna pozostaje przyklejona do folii i jest tracona |
| Czas przebywania w roztwarzaczu | Papiernie przerabiające zwykłe gatunki stosują krótkie cykle ze względu na wydajność | Kubki dodane do tych gatunków wychodzą częściowo nierozwłóknione i trafiają do strumienia odrzutów |
| Odrzuty z tworzyw | Oddzielony PE opuszcza proces jako odrzut | Papiernia musi mieć drogę utylizacji lub odzysku, co kosztuje |
| Wytrzymałość na mokro i powłoki | Karton na kubki jest wytwarzany tak, by odpierał wilgoć | Dodatkowo spowalnia uwalnianie włókna w porównaniu ze zwykłym papierem |
| Resztki płynów | Kawa, mleko i cukier pozostałe w kubkach wsiąkają w inny papier w pojemniku | Zanieczyszczają partię, powodują zapach i mogą obniżyć klasę całego ładunku |
| Pokrywki i mieszadełka | Plastikowe pokrywki oraz drewniane lub plastikowe elementy trafiają razem z kubkiem | Trzeba je usunąć w sortowni lub w roztwarzaczu; to kolejne źródło odrzutów |
Kubki warto odzyskiwać właśnie ze względu na włókno. Karton na kubki jest zwykle wykonany z mocnego włókna pierwotnego, ponieważ musi spełniać wymagania dla kontaktu z żywnością i zachowywać sztywność po napełnieniu gorącym płynem. Papiernie, które zainwestowały w dłuższe roztwarzanie i separację PE, potrafią przerobić zużyte kubki na dobrej jakości papier z recyklingu. Problemem jest zebranie wystarczającej liczby czystych kubków i skierowanie ich do tych papierni, a nie do ogólnych strumieni papieru, które sobie z nimi nie radzą.
Wybór powłoki, w tym PE nanoszony z jednej lub z obu stron, dyspersja wodna i PLA, porównujemy w poradniku Powłoki kubków papierowych: PE, dyspersja wodna i PLA. Niniejszy poradnik koncentruje się na tym, co dzieje się po użyciu.
Które systemy zbiórki rzeczywiście poddają kubki papierowe recyklingowi?
Najbardziej konsekwentnie działa dedykowana zbiórka kubków, w której kubki są gromadzone osobno i belowane dla wyspecjalizowanych papierni. Zbiórki papieru z gospodarstw domowych i z firm przyjmują kubki w jednych regionach, a w innych je odrzucają. Obraz różni się w zależności od kraju.
| Rynek | Jak zwykle zbiera się zużyte kubki | Uwagi dla kupującego kubki |
|---|---|---|
| Wielka Brytania | Dedykowane programy recyklingu kubków, kosze na kubki w lokalach i na ulicach prowadzone przez sieci i partnerów oraz niektóre komercyjne umowy na odbiór odpadów; większość zbiórek papieru z gospodarstw domowych kubków nie przyjmuje | Obowiązek odbioru kubków kompozytowych na bazie włókna, proponowany wcześniej w ramach brytyjskiego EPR dla opakowań, został anulowany przez Defra w grudniu 2024 r., więc zbiórka pozostaje dobrowolna. W ramach pEPR kubki te są raportowane jako odrębna kategoria materiałowa |
| Holandia | Używanie na miejscu kubków zawierających tworzywo sztuczne jest zakazane od 1 stycznia 2024 r., z ograniczonym wyjątkiem, gdy kubki są zbierane do recyklingu na wysokim poziomie (85%, od 2027 r. 90%) | Od 2026 r. wyjątek ogranicza się do miejsc takich jak wydarzenia i atrakcje; biura nie są już nim objęte. Kubki na wynos trafiają do ogólnych strumieni odpadów i opakowań |
| Niemcy | Lokalne wytyczne zwykle kierują powlekane kubki na wynos do zbiórki opakowań lekkich (Gelbe Tonne lub Gelber Sack), a nie do pojemnika na papier, choć praktyka i lokalne zalecenia bywają różne | Przed nadrukiem instrukcji utylizacji należy sprawdzić wytyczne właściwej gminy lub systemu dualnego |
| Austria | Zbiórka opakowań odbywa się przez licencjonowane systemy zbiórki; zalecenia dla kubków powlekanych ustalane są lokalnie | Podobnie jak w Niemczech, należy kierować się lokalnymi wytycznymi, a nie ogólną instrukcją |
| USA | Przyjmowanie kubków w programach zbiórki przydomowej (curbside) różni się w zależności od społeczności, a wiele programów nadal je wyklucza | Ma to znaczenie dla deklaracji: patrz sekcja o FTC poniżej |
Sytuacja w Wielkiej Brytanii bliżej
Wielka Brytania ma w tej grupie najlepiej rozwiniętą dobrowolną infrastrukturę recyklingu kubków. Kilka programów zbiera kubki w centrach miast, węzłach transportowych i biurach i przekazuje je do papierni, które je przerabiają, a sieci często prowadzą w lokalach kosze powiązane z jednym z tych programów. Od 31 marca 2025 r. przepisy Simpler Recycling w Anglii wymagają od firm zatrudniających co najmniej 10 pracowników w pełnym wymiarze czasu pracy segregowania odpadów nadających się do recyklingu. Daje to zbiórce kubków w biurach i miejscach pracy ramy prawne, choć nie tworzy obowiązku dotyczącego samych kubków.
Nie doszło natomiast do wprowadzenia obowiązkowego odbioru kubków. Propozycję, by sprzedawcy napełnionych kubków kompozytowych na bazie włókna, zatrudniający co najmniej 10 osób, musieli zbierać kubki do recyklingu, porzucono w grudniu 2024 r. we wszystkich czterech krajach Wielkiej Brytanii. Brytyjska sieć, która chce, by jej kubki były poddawane recyklingowi, musi więc zorganizować zbiórkę samodzielnie lub przez program. Opłaty w ramach brytyjskiego systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP, w Wielkiej Brytanii EPR), w tym odrębną kategorię kubków kompozytowych na bazie włókna, omawiamy w poradniku Przepisy dotyczące kubków papierowych w Europie i Wielkiej Brytanii.
W zamkniętych obiektach recykling działa najlepiej
Stadiony, kampusy, biura, szpitale i miejsca wydarzeń mogą kontrolować, co trafia do kosza i dokąd kosz jedzie. Gdy kubki zbiera się w osobnym strumieniu, pokrywki są oddzielone, a resztki wylane, obiekt może wysłać czyste bele kubków do papierni, która je przyjmuje. Dlatego też holenderski wyjątek dla używania na miejscu zależy od wykazanych poziomów zbiórki: działa tylko tam, gdzie operator kontroluje odpady.
Czy kubki z powłoką dyspersyjną i bez PE lepiej nadają się do recyklingu?
Są do tego projektowane. Dyspersyjne powłoki barierowe nanosi się jako cienką powłokę, a nie osobną folię, więc włókno zwykle łatwiej uwalnia się w standardowym roztwarzaczu, a niektóre kubki przeszły uznane testy zdolności do rozwłókniania. Deklaracja, że taki kubek nadaje się do recyklingu, nadal wymaga wyników badań dla konkretnego kubka i realistycznej trasy zbiórki.
Trzy kwestie, o których warto pamiętać:
- Wyniki badań dotyczą konkretnego kartonu, powłoki i gramatury powłoki. Wynik dla powlekanego kartonu nie obejmuje automatycznie gotowego kubka z warstwą farby drukarskiej i szwami, dlatego warto zapytać, co dokładnie badano.
- Wynik laboratoryjny pokazuje, że kubek można rozwłóknić w określonych warunkach. Nie oznacza to, że lokalne programy zbiórki go przyjmują ani że konsumenci wiedzą, że różni się od kubka z PE.
- „Bez plastiku” to odrębna deklaracja. Wiele powłok dyspersyjnych to polimery syntetyczne, więc kubek nadal może być produktem jednorazowym z tworzywa sztucznego na gruncie dyrektywy SUP i nadal wymagać oznakowania „PRODUKT ZAWIERA PLASTIK”. Przed użyciem takiego sformułowania warto przejrzeć poradnik o powłokach kubków papierowych.
Jak bariery dyspersyjne wypadają w innych formatach opakowań papierowych, opisujemy w poradniku Powłoki barierowe w opakowaniach papierowych.
Czy kubki z powłoką PLA można poddać recyklingowi razem z papierem?
Nie w sposób, który odpowiadałby papierniom. Kubki z powłoką PLA są projektowane do kompostowania przemysłowego, a w papierni folia PLA zachowuje się jak każdy inny odrzut z tworzyw. Jeśli trafią do sortowania tworzyw sztucznych, PLA jest tam również zanieczyszczeniem.
Kompostowanie ma własne ograniczenia. Kubki certyfikowane według EN 13432 lub ASTM D6400/D6868 rozkładają się w zakładach przemysłowych, które je przyjmują, lecz wiele zakładów kubków nie przyjmuje, a PLA nie rozkłada się wiarygodnie w kompoście przydomowym, glebie ani wodzie. Zgodnie z rozporządzeniem PPWR, czyli rozporządzeniem (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, art. 9, kompostowalne muszą być tylko opakowania z krótkiej listy; od kubków oczekuje się, że tak jak inne opakowania spełnią wymogi dotyczące zdolności do recyklingu obowiązujące od 2030 r. Kubki PLA mają największy sens w zamkniętych obiektach z potwierdzoną umową na kompostowanie.
Klienci często pytają, czy kubek papierowy jest biodegradowalny. W UE ogólne deklaracje „biodegradowalny” są ograniczone od 27 września 2026 r. na mocy dyrektywy (UE) 2024/825, a uczciwa odpowiedź dla większości kubków brzmi: włókno może z czasem ulec rozkładowi, ale powłoka nie, albo tylko w określonych warunkach.
A pokrywki, opaski i nosidła?
Pokrywki, opaski i nosidła trafiają inną drogą niż kubek, a ich mieszanie utrudnia recykling wszystkich trzech. Program zbiórki kubków zwykle chce kubków bez pokrywek.
- Pokrywki są zwykle z polistyrenu lub polipropylenu albo z włókna. To, czy plastikowa pokrywka zostanie poddana recyklingowi, zależy od lokalnej zbiórki tworzyw; małe pokrywki często giną w sortowni. Pokrywki z włókna omijają kwestię tworzywa, ale wymagają własnych dowodów, jeśli deklaruje się ich zdolność do recyklingu.
- Opaski są zwykle z papieru lub kartonu bez bariery i po oddzieleniu od kubka mogą trafić do zwykłego papieru. Pozostawienie opaski na kubku niczego nie dodaje do jego zdolności do recyklingu.
- Nosidła z masy włóknistej formowanej lub z kartonu są papierowe i zwykle pasują do strumieni papieru lub kartonu, gdy są czyste.
Materiały i opcje nadruku dla tych produktów opisujemy na stronie Opaski i nosidła na kubki z nadrukiem.
Co sieć może deklarować na temat zdolności swoich kubków do recyklingu?
Tylko to, co może udowodnić dla rynków, na których kubki są używane. W UE i Wielkiej Brytanii samo „nadaje się do recyklingu” na kubku z powłoką PE trudno obronić, chyba że większość klientów ma dostęp do trasy, która faktycznie go poddaje recyklingowi. Konkretne, zastrzeżone sformułowania z instrukcją utylizacji niosą znacznie mniejsze ryzyko.
UE
Dyrektywa (UE) 2024/825, czyli dyrektywa w sprawie wzmocnienia pozycji konsumentów w procesie transformacji ekologicznej (Empowering Consumers Directive), ma zastosowanie od 27 września 2026 r. Zakazuje ogólnych deklaracji środowiskowych, takich jak „ekologiczny” czy „zielony”, bez uznanych doskonałych wyników środowiskowych, ogranicza znaki zrównoważonego rozwoju, które nie opierają się na systemie certyfikacji ani nie zostały ustanowione przez organy publiczne, i ułatwia kwestionowanie wprowadzających w błąd deklaracji środowiskowych. Deklaracja dotycząca recyklingu powinna precyzyjnie wskazywać, co nadaje się do recyklingu i gdzie.
Wielka Brytania
Urząd ds. konkurencji i rynków (Competition and Markets Authority, CMA) ocenia deklaracje środowiskowe według Green Claims Code: muszą być prawdziwe, jasne, nie mogą pomijać istotnych informacji i powinny uwzględniać pełny cykl życia. Od kwietnia 2025 r. ustawa Digital Markets, Competition and Consumers Act 2024 pozwala CMA nakładać na przedsiębiorstwa kary bezpośrednio, do 10% światowego obrotu, za naruszenia prawa konsumenckiego. Oznaczenie kubka jako „nadającego się do recyklingu”, gdy większość brytyjskich zbiórek z gospodarstw domowych kubków nie przyjmuje, to właśnie ten rodzaj deklaracji, na który ukierunkowane są te ramy.
USA
Wytyczne FTC Green Guides (16 CFR Part 260, 2012) obowiązują nadal w trakcie przeglądu. Bezwarunkowa deklaracja „nadaje się do recyklingu” wymaga, aby zakłady recyklingu były dostępne dla znacznej większości konsumentów lub społeczności, w których produkt jest sprzedawany, co Wytyczne określają na 60%. Poniżej tego progu deklaracje trzeba zastrzegać. Kalifornijska ustawa SB 343 wprowadza surowsze zasady dotyczące deklaracji recyklingu i symbolu strzałek w kółku; jej egzekwowanie jest wstępnie zawieszone przez sąd federalny od 14 lipca 2026 r., więc przed drukiem dla Kalifornii należy sprawdzić jej status.
| Deklaracja na kubku lub w witrynie | Poziom ryzyka | Dlaczego |
|---|---|---|
| „Ekologiczny kubek” / „Zielony kubek” | Wysokie | Deklaracja ogólna, w UE ograniczona od 27 września 2026 r. i trudna do uzasadnienia wszędzie |
| „W 100% nadaje się do recyklingu” na kubku z powłoką PE | Wysokie | Sugeruje ogólną zdolność do recyklingu, której większość systemów zbiórki nie zapewnia |
| „Nadaje się do recyklingu” na kubku z powłoką dyspersyjną, bez posiadanych dowodów | Wysokie | Brak uzasadnienia; potrzebne wyniki badań i trasa zbiórki |
| „Nadaje się do recyklingu tam, gdzie są zakłady recyklingu kubków. Sprawdź lokalnie.” | Średnie | Zastrzeżona, ale nadal wymaga faktów na każdym rynku |
| „Prosimy zwrócić kubek do kosza na kubki w naszym lokalu” | Niższe | Konkretna, wykonalna i oparta na trasie, którą Państwo kontrolują |
| „Karton z włókna z [certyfikowanego źródła]” | Niższe, jeśli certyfikowane | Deklaracja faktograficzna o pochodzeniu; wymaga ważnego certyfikatu łańcucha dostaw (chain of custody) |
Ramy deklaracji dla wszystkich rodzajów opakowań, w tym sformułowań o kompostowalności i biodegradowalności, omawiamy w poradniku Deklaracje dotyczące opakowań nadających się do recyklingu, kompostowalnych i biodegradowalnych. Prawna weryfikacja ostatecznego brzmienia pozostaje po stronie właściciela marki.
Czy PPWR zmieni, które kubki będą uznawane za nadające się do recyklingu?
Tak, od 2030 r. Zgodnie z PPWR opakowania wprowadzane na rynek UE muszą od 1 stycznia 2030 r. osiągać klasę zdolności do recyklingu A, B lub C, a od 2038 r. tylko A lub B, przy czym od 2035 r. oczekuje się także, że opakowania będą poddawane recyklingowi „na dużą skalę”. Opłaty w ramach ROP będą zróżnicowane według klasy.
Kryteria projektowania pod kątem recyklingu, które decydują o każdej klasie, mają być gotowe do 2028 r. i w momencie pisania nie zostały opublikowane dla kubków. Kubki zaprojektowane tak, by łatwo się rozwłókniały, i kubki poparte realną zbiórką powinny być w lepszej sytuacji, ale żaden dostawca nie może dziś potwierdzić klasy kubka. Do obietnic konkretnej klasy PPWR należy podchodzić ostrożnie. Szersze przepisy dotyczące kubków, w tym kwestię załącznika V dla napojów spożywanych na miejscu, omawiamy w poradniku Przepisy dotyczące kubków papierowych w Europie i Wielkiej Brytanii.
O co zapytać dostawcę kubków przed złożeniem deklaracji recyklingu?
Warto prosić o dokumenty, a nie przymiotniki. Dostawca opisujący kubek jako nadający się do recyklingu powinien umieć wskazać, jaki test przeprowadzono, na czym i z jakim wynikiem.
- Raport z badania zdolności do rozwłókniania dla kubka lub powlekanego kartonu na kubki, ze wskazaniem metody. Do często stosowanych odniesień należą metoda niemieckiego instytutu badawczego papieru PTS (PTS-RH 021), zharmonizowana metoda laboratoryjna opublikowana przez Cepi, europejskie stowarzyszenie przemysłu papierniczego, oraz włoski system oceny Aticelca 501.
- Co badano: gatunek kartonu, rodzaj powłoki i jej gramaturę, z nadrukiem lub bez, płaski karton czy uformowany kubek.
- Wynik w liczbach: uzysk włókna, udział odrzutów i ewentualne uwagi o jakości arkusza, a nie samo „zaliczone”.
- Typ polimeru powłoki, istotny dla oznakowania zgodnie z dyrektywą SUP i dla ewentualnych sformułowań „bez plastiku”.
- Numer certyfikatu kompostowalności i norma, jeśli kubek jest sprzedawany jako kompostowalny.
- Zestawienie materiałów i mas dla każdego rozmiaru (karton, powłoka, farba drukarska, pokrywka, jeśli jest dostarczana), potrzebne do raportowania w ramach ROP na każdym rynku.
- Oświadczenie dotyczące PFAS dla kompletnego kubka.
Następnie należy dopasować dowody do trasy: które programy zbiórki lub papiernie na Państwa rynkach przyjmują ten kubek i co mogą same obsłużyć Państwa lokale.
Kolejne kroki dla asortymentu kubków
Jeśli asortyment kubków jest w przeglądzie, warto zacząć od tego, gdzie kubki faktycznie są wyrzucane: na wynos, na miejscu, w biurze czy na wydarzeniach. To rozstrzyga, czy deklarację recyklingu uzasadni program zbiórki, kubek z powłoką dyspersyjną czy układ zamkniętego obiektu. Sieci kawiarni planujące kubki razem z opaskami, nosidłami i opakowaniami na żywność znajdą szerszy obraz w poradniku Opakowania dla kawiarni i sieci kawiarnianych. Do specyfikacji samego kubka prowadzi strona Kubki papierowe z nadrukiem. Wystarczy też przesłać firmie 9 Packaging rozmiary, preferowaną powłokę i rynki, a dokumentację potrzebną do Państwa deklaracji można uzgodnić podczas wyceny i przeglądu technicznego.