Do większości przejrzystych kubków na zimne napoje wybiera się PET (lub rPET). PP sprawdza się w kubkach zamykanych folią, napełnianych na ciepło i wielokrotnego użytku, a PLA ma sens tylko tam, gdzie zużyte kubki trafiają do kompostowania przemysłowego. Materiał to pierwsza decyzja w specyfikacji, bo od niego zależą pokrywka, nadruk i deklaracja dotycząca recyklingu: sieć ze smoothie, która przechodzi z przejrzystego PET na półprzezroczysty PP, bo ten pasuje do zgrzewarki, zmienia wszystkie trzy jednocześnie. Poniżej porównujemy cztery materiały, o które najczęściej pytają kupcy, pod kątem napoju, sposobu obsługi i kraju sprzedaży, a nie tylko wyglądu. Asortyment opisujemy na stronie kubki plastikowe z nadrukiem.
Kubki PET czy PP: na czym polega różnica?
PET jest przejrzysty, sztywny i błyszczący, a przy napojach z lodem, gdzie zawartość ma być widoczna, to standard. PP jest półprzezroczysty lub nieprzezroczysty, bardziej elastyczny, odporniejszy na upadki i znosi wyższe temperatury. PET jest poliestrem, a PP poliolefiną, więc trafiają do osobnych strumieni recyklingu i żaden z nich nie jest rozwiązaniem uniwersalnym.
| Właściwość | PET | PP |
|---|---|---|
| Przejrzystość | Przejrzysty, jak szkło | Półprzezroczysty (odmiany klarowane są bardziej przejrzyste) lub nieprzezroczysty |
| Sztywność | Sztywny; przy upadku na zimno może pęknąć lub się rozłupać | Elastyczny; ścianka daje się ścisnąć |
| Odporność na temperaturę | Tylko napoje zimne i o temperaturze otoczenia; mięknie w umiarkowanych temperaturach | Wyższa odporność na temperaturę; wartość zależy od konstrukcji kubka |
| Typowa metoda formowania | Termoformowanie z wytłaczanej folii | Termoformowanie lub formowanie wtryskowe |
| Powierzchnia i nadruk | Błyszcząca powierzchnia, nadruk widoczny przez ściankę | Powierzchnia matowa lub satynowa; dobra dla kolorów kryjących |
| Pokrywka | Pokrywki zatrzaskowe, zwykle z PET lub z materiału kompatybilnego | Pokrywka zatrzaskowa lub folia zgrzewana |
| Strumień recyklingu | PET (kod tworzywa 1) | PP (kod tworzywa 5) |
Jako wartości orientacyjne, zależne od gatunku i grubości ścianki: cienkościenne kubki PET stosuje się zwykle do ok. 60 °C, kubki PLA do ok. 40-45 °C, a kubki PP najczęściej do ok. 100 °C. Decyduje parametr podany przez producenta dla konkretnego kubka.
Przejrzyste jednorazowe kubki do zimnych napojów to w większości termoformowany PET. Formowanie wtryskowe z PP stosuje się głównie przy twardych kubkach wielokrotnego użytku oraz cienkościennych kubkach z etykietą IML (in-mould labelling). Metoda formowania wpływa na grubość ścianki, tolerancje i sposób druku, dlatego opcje nadruku omawiamy osobno w poradniku nadruk na kubkach plastikowych.
Jaki materiał do jakiego napoju?
W pierwszej kolejności należy dopasować materiał do temperatury podawania, zamknięcia i sposobu obsługi. Tabela pokazuje typowe zestawienia; ostateczny wybór zależy od konkretnego napoju, temperatury napełniania i konstrukcji kubka.
| Napój lub format obsługi | Zwykle stosowany materiał | Powód |
|---|---|---|
| Mrożona kawa, cold brew | PET | Przejrzystość, standardowe dopasowanie pokrywki |
| Smoothie, soki | PET | Przejrzystość; pokrywka kopułkowa daje zapas miejsca |
| Koktajle mleczne (milkshake) | PET lub PP | Gęsty napój, szeroki otwór na słomkę |
| Bubble tea z folią zgrzewaną | PP | Folia zgrzewana wymaga krawędzi nadającej się do zgrzewania |
| Napoje gazowane, woda | PET | Przejrzystość, niski koszt |
| Kubki wielokrotnego użytku na eventy | PP | Odporność na uderzenia i mycie |
| Napoje gorące lub podawane na ciepło | PP, jeśli ma odpowiednie parametry | PET mięknie w umiarkowanych temperaturach |
| Koktajle i napoje alkoholowe na eventach | PET lub PP wielokrotnego użytku | Przejrzystość lub systemy wielokrotnego użytku |
Do napojów gorących stosuje się kubki papierowe: zob. poradnik kubki jednowarstwowe i dwuwarstwowe oraz stronę kubki papierowe.
Czym jest rPET i czy kubek może zawierać recyklat?
rPET to PET wytworzony z materiału z recyklingu pochodzącego z odpadów poużytkowych. Kubek może go zawierać, jeśli materiał z recyklingu ma jakość dopuszczoną do kontaktu z żywnością. W UE tworzywo z recyklingu stosowane w materiałach przeznaczonych do kontaktu z żywnością musi pochodzić z procesu recyklingu dopuszczonego na podstawie rozporządzenia (UE) 2022/1616, więc dostawca powinien wykazać, z jakiego procesu pochodzi rPET.
Co rPET zmienia w praktyce:
- przejrzystość i kolor mogą się nieznacznie różnić od pierwotnego PET, zwykle pojawia się lekki odcień;
- udział recyklatu jest parametrem specyfikacji; wyższy udział nie zawsze jest lepszy dla każdego kubka;
- oświadczenia wymagają uzasadnienia: komunikat typu „wykonane w 50% z tworzywa z recyklingu” musi być udokumentowany i zgodny z prawdą; zasady dotyczące oświadczeń ekologicznych (green claims) opisuje poradnik opakowania nadające się do recyklingu a kompostowalne;
- najwcześniej od 1 stycznia 2030 r. PPWR wprowadza minimalny udział recyklatu w opakowaniach z tworzyw sztucznych: 30% dla opakowań z PET wrażliwych na kontakt, a od 2040 r. 50%. W Wielkiej Brytanii opakowania z tworzyw sztucznych zawierające co najmniej 30% recyklatu nie podlegają podatkowi Plastic Packaging Tax.
To, czy dany kubek zalicza się do opakowań „wrażliwych na kontakt” w rozumieniu tych wymogów oraz jak oblicza się i weryfikuje udział recyklatu, należy potwierdzić na podstawie ostatecznych przepisów wykonawczych do PPWR. Zob. poradnik rozporządzenie PPWR: co warto wiedzieć.
Czy PLA to dobra alternatywa dla PET w kubkach do zimnych napojów?
PLA to tworzywo pochodzenia roślinnego, które wygląda jak PET i bywa stosowane w przejrzystych kubkach do zimnych napojów, ale nie jest prostą zamianą na bardziej ekologiczne rozwiązanie. Jest kompostowalne tylko w warunkach kompostowania przemysłowego, mięknie w niższych temperaturach niż PET, a jeśli trafi do strumienia PET, pogarsza jakość recyklatu.
Co warto uwzględnić:
- na gruncie dyrektywy SUP PLA jest tworzywem sztucznym: tworzywa biopochodne i kompostowalne nie są wyłączone z przepisów SUP;
- kompostowalność przemysłowa jest certyfikowana według EN 13432 w Europie i ASTM D6400 w USA; „OK compost HOME” to certyfikat prywatny. Kubek trafi do kompostowania przemysłowego tylko wtedy, gdy obiekt lub miasto faktycznie prowadzi jego selektywną zbiórkę;
- PPWR dopuszcza opakowania kompostowalne tylko dla krótkiej listy wyrobów (torebki herbaty i kawy, naklejki na owoce oraz, opcjonalnie, bardzo lekkie i lekkie plastikowe torby na zakupy), więc w przypadku kubków długoterminową drogą jest recykling, a nie kompostowalność;
- kalifornijskie przepisy o oznaczaniu produktów kompostowalnych (AB 1201) utrudniły stosowanie oświadczeń dotyczących PLA; wymóg dotyczący PLA przesunięto na 30 czerwca 2027 r.;
- infrastruktura do sortowania kubków z PLA jest ograniczona, a domieszka PLA w PET obniża jakość recyklatu.
PLA nadal ma sens na zamkniętych eventach, gdzie caterer zbiera kubki z myślą o kompostowaniu przemysłowym. W sprzedaży otwartej zwykle wybiera się PET, rPET lub PP wielokrotnego użytku. Więcej o oświadczeniach ekologicznych: opakowania nadające się do recyklingu a kompostowalne.
A co z kubkami z polistyrenu?
Przejrzyste kubki z polistyrenu (PS) istnieją, ale kubki i pojemniki z polistyrenu ekspandowanego (EPS) są zakazane w UE, we wszystkich częściach Zjednoczonego Królestwa i w innych krajach. W UE kubki do napojów z EPS, wraz z ich przykryciami i pokrywkami, są zakazane od 3 lipca 2021 r. na mocy dyrektywy (UE) 2019/904, a angielski zakaz produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych obejmuje pojemniki na żywność i napoje z EPS od 1 października 2023 r. Lity, nieekspandowany PS nie jest objęty tymi zakazami, ale sieci coraz częściej go unikają ze względu na recykling i odbiór przez konsumentów. Nasza oferta obejmuje przede wszystkim kubki z PET i PP. Zob. przepisy dotyczące jednorazowych kubków plastikowych.
Jak wybór materiału wpływa na nadruk, pokrywki i recykling?
Materiał przesądza o metodzie druku, doborze pokrywki i strumieniu recyklingu, więc zmiana w jednym obszarze pociąga za sobą zmiany w pozostałych.
| Wybór | Konsekwencje dla nadruku | Konsekwencje dla pokrywki | Konsekwencje dla recyklingu |
|---|---|---|---|
| Przejrzysty PET | Suchy offset (dry offset), kolory dodatkowe; dla krycia potrzebna warstwa bieli | Pokrywka zatrzaskowa z PET | Strumień PET; unikać opaski i grubej warstwy farby |
| PP (termoformowany) | Suchy offset; matowa powierzchnia dobrze pasuje do kolorów kryjących | Pokrywka z PP lub folia zgrzewana | Strumień PP; w niektórych krajach kubki są rzadko przyjmowane w zbiórce z gospodarstw domowych |
| PP (formowany wtryskowo) | Sitodruk, suchy offset lub IML | Pokrywka z PP | Strumień PP; wielokrotnego użytku, jeśli tak został zaprojektowany |
| rPET | Jak PET; lekki odcień | Jak PET | Strumień PET |
| PLA | Jak PET, ale z niższymi limitami temperatury w procesie druku | Pokrywka z PLA lub PET | Kompostowanie przemysłowe lub odpady zmieszane |
Dobranie materiału pokrywki do materiału kubka pozwala zachować cały zestaw w jednym strumieniu. Kształty pokrywek i rozmiary krawędzi opisuje poradnik rozmiary kubków plastikowych i pokrywki.
Jaki materiał wybrać i zapisać w specyfikacji?
PET sprawdza się w przejrzystych kubkach do zimnych napojów w sprzedaży otwartej, PP w kubkach zamykanych folią lub wielokrotnego użytku, a rPET tam, gdzie obowiązuje zweryfikowany docelowy udział recyklatu. PLA warto stosować wyłącznie tam, gdzie kompost jest rzeczywiście zbierany. Niezależnie od materiału, przy zapytaniu ofertowym należy poprosić o deklarację zgodności materiału z przepisami o kontakcie z żywnością i upewnić się, że kubek, pokrywka i nadruk są udokumentowane łącznie. Informacje o wymaganych dokumentach znajdą Państwo w poradniku zgodność opakowań z przepisami o kontakcie z żywnością.
Aby otrzymać wycenę zestawu kubka z pokrywką, należy przesłać informacje o napoju i temperaturze podawania, docelowym materiale, rozmiarach i kolorach nadruku, korzystając z listy kontrolnej na stronie kubki plastikowe z nadrukiem lub bezpośrednio przez formularz kontaktowy.
Wybór powłoki w kubkach papierowych na napoje gorące to osobna decyzja, opisana w poradniku powłoki kubków papierowych: PE, powłoka dyspersyjna czy PLA.