Regelgeving voor voedselcontactverpakkingen in de EU, het VK en de VS

Hoe verschilt de regelgeving voor voedselcontactverpakkingen in de EU, het VK en de VS?

De EU en Groot-Brittannië werken met een kaderverordening aangevuld met specifieke maatregelen, en met een schriftelijke conformiteitsverklaring voor kunststoffen. De VS hanteren een model met toelating per stof, waarin elk onderdeel moet zijn goedgekeurd voor het beoogde gebruik. In de EU en Groot-Brittannië bestaat voor papier en karton geen geharmoniseerde specifieke maatregel, zodat brancheverwijzingen zoals BfR-aanbeveling XXXVI de leemte opvullen.

Het EU-kader in de praktijk

Verordening (EG) nr. 1935/2004 vormt de basis voor alle voedselcontactmaterialen in de EU. Voor kopers van verpakkingen zijn drie artikelen het belangrijkst. Artikel 3 bepaalt dat materialen geen bestanddelen aan het voedsel afgeven in hoeveelheden die de gezondheid in gevaar kunnen brengen, een onaanvaardbare wijziging in de samenstelling kunnen veroorzaken of de smaak en geur kunnen aantasten. Artikel 15 betreft de etikettering, waaronder de vermelding “voor voedselcontact” of het glas-en-vorksymbool wanneer het doel van het artikel niet duidelijk is. Artikel 17 vereist traceerbaarheid in alle stadia. In de praktijk betekent dat batch- of lotcodering waarmee een doos afgewerkte verpakkingen terug te voeren is op de partijen karton, inkt en coating.

Verordening (EG) nr. 2023/2006 stelt eisen aan goede fabricagepraktijken: een gedocumenteerd systeem voor kwaliteitsborging en kwaliteitscontrole in elke productiefase. Eén regel daaruit werkt direct door in bedrukte verpakkingen: inkten op de zijde zonder voedselcontact mogen niet via het substraat of door afzetten (set-off) in de stapel of op de rol naar de zijde met voedselcontact overgaan. Daarom is de keuze van inkt, droging en stapelprocedure een compliance-onderwerp en niet alleen een kwestie van drukkwaliteit.

Verordening (EU) nr. 10/2011 geldt voor kunststofmaterialen en voor kunststoflagen in een structuur van meerdere materialen. Voor kopers van papieren verpakkingen is dit de verordening die PE-extrusiecoatings op bekers en bakken, plastic vensters in broodzakken en plastic zakken en zakjes (pouches) regelt. Zij stelt een globale migratielimiet van 10 mg/dm² vast, specifieke migratielimieten voor vermelde stoffen en een schriftelijke conformiteitsverklaring in elke handelsfase behalve de detailhandel.

Papier en karton: waarom BfR XXXVI de feitelijke maatstaf is

Voor papier en karton bestaat geen geharmoniseerde EU-maatregel. Kopers en autoriteiten vertrouwen daarom op nationale verwijzingen, waarvan Aanbeveling XXXVI van het Duitse Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR) het meest wordt gebruikt. Een gebruikelijke conformiteitsverklaring voor papier verwijst naar Verordening 1935/2004 en verklaart conformiteit met BfR XXXVI voor de beoogde soorten levensmiddelen en gebruiksomstandigheden. Een aanbeveling is geen wet, maar in de praktijk komt een conformiteitsverklaring voor papier zonder erkende maatstaf zelden door de leveranciersgoedkeuring van een keten.

Inkten, minerale olie en BPA

Drie onderwerpen op stofniveau komen inmiddels bij de meeste audits van ketens aan bod:

• Drukinkten. De Duitse drukinktenverordening (Druckfarbenverordnung, ingevoerd als 21e wijziging van de Bedarfsgegenständeverordnung) stelt een positieflijst vast voor stoffen in inkten op voedselcontactmaterialen. Na een verlenging eindigt de overgangsperiode op 31 december 2026 en gelden de regels vanaf 1 januari 2027. Het is Duitse wetgeving, maar omdat Duitsland een grote markt is, groeit zij uit tot de referentie voor inkten op verpakkingen die in de hele EU worden verkocht. De Zwitserse verordening SR 817.023.21 (bijlage 10) en de richtsnoeren van EuPIA zijn gevestigde marktreferenties voor laagmigratie-inkten.
• Koolwaterstoffen uit minerale olie (MOSH/MOAH). Per oktober 2026 bestaat er geen bindende EU-limiet voor verpakkingen. De belangrijkste risicofactoren zijn gerecyclede vezels en inkten op basis van minerale olie. Gangbare maatregelen zijn verse vezels, functionele barrières of inkten zonder minerale olie. Er wordt al jaren over een EU-maatregel gesproken, dus houd dit gebied in de gaten. De details over barrièredozen vindt u in onze gids over minerale-oliebarrières en voedselveilige vouwdozen.
• Bisfenol A. Verordening (EU) 2024/3190 is op 20 januari 2025 in werking getreden en de belangrijkste overgangsperiode liep af op 20 juli 2026. De verordening betreft coatings, lakken, drukinkten en lijmen in voedselcontactmaterialen, niet het papier zelf. Vraag bevestiging dat de inkten, lakken en lijmen in uw specificatie niet met BPA zijn gemaakt.

PFAS

Vanaf 12 augustus 2026 beperkt de Verpakkingsverordening (PPWR), Verordening (EU) 2025/40, PFAS in verpakkingen voor voedselcontact die in de EU in de handel worden gebracht. De limieten, testmethoden en alternatieven komen aan bod in onze aparte gids over PFAS-vrije voedselverpakkingen.

Hoe werkt de regelgeving voor voedselcontact in het VK na de Brexit?

Groot-Brittannië heeft de EU-regels behouden als “assimilated law” (overgenomen EU-recht): de Verordeningen 1935/2004, 2023/2006 en 10/2011 blijven in behouden vorm van toepassing in Engeland, Schotland en Wales. Noord-Ierland volgt de EU-regels voor voedselcontact op grond van het Windsor Framework. Voor de meeste bedrukte papieren en plastic verpakkingen is de technische inhoud van een Britse en een EU-conformiteitsverklaring gelijk, maar de wettelijke verwijzingen en het bedrijf dat op het document staat moeten bij de markt passen.

Er zijn twee praktische aandachtspunten. Ten eerste: als u Groot-Brittannië en Noord-Ierland uit één voorraad bevoorraadt, hanteer dan een specificatie die aan de actuele EU-regels voldoet, omdat de Britse en EU-teksten in de loop der tijd uiteen kunnen lopen. Ten tweede vragen Britse kopers nog vaak om BfR XXXVI op conformiteitsverklaringen voor papier, omdat Groot-Brittannië evenmin een papierspecifieke maatregel kent. Bredere Britse verpakkingsverplichtingen (UPV/EPR, Plastic Packaging Tax, verboden op wegwerpplastic) behandelen wij in onze gids over verpakkingsregelgeving in het VK.

Hoe reguleert de Amerikaanse FDA voedselverpakkingen?

In de VS moet elke stof in een voedselcontactmateriaal een wettelijke grondslag hebben voor het beoogde gebruik: een vermelding in 21 CFR, delen 174-178, de status GRAS (generally recognised as safe, algemeen als veilig erkend), een “prior sanction” (eerdere goedkeuring) of een van kracht zijnde Food Contact Notification (FCN). Conformiteit wordt aangetoond door te laten zien dat elk onderdeel en het afgewerkte artikel aan die voorwaarden voldoen, meestal in een garantiebrief (letter of guaranty) van de leverancier.

Voor papieren verpakkingen zijn twee onderdelen het belangrijkst:

• 21 CFR 176.170 betreft bestanddelen van papier en karton in contact met waterige en vette levensmiddelen, met extractielimieten en gebruiksvoorwaarden per type levensmiddel en temperatuur. Burgerwikkels, pizzadozen, bekers en soepbakken worden doorgaans hier beoordeeld.
• 21 CFR 176.180 betreft papier en karton in contact met droge levensmiddelen, zoals broodzakken voor droge waren of suikerzakjes.

Kunststofcomponenten vallen onder deel 177 (bijvoorbeeld de vermeldingen voor olefinepolymeren bij polyethyleencoatings), lijmen en coatingcomponenten onder deel 175 en 176. Een FCN is bedrijfsspecifiek: het geldt voor de stof van de indiener en voor klanten die deze gebruiken, niet voor elke vergelijkbare stof op de markt. Dat is van belang wanneer een leverancier naar een FCN verwijst: vraag van wie de notificatie is en of uw materiaal de aangemelde stof is.

Waarom “FDA approved” voor verpakkingen meestal een misleidende claim is

De FDA keurt afgewerkte verpakkingsproducten niet goed, certificeert of registreert ze niet en geeft geen certificaten uit aan verpakkingsfabrieken. Wanneer een leverancier “FDA approved” zegt, is de juiste formulering doorgaans: “gemaakt met stoffen die voldoen aan de toepasselijke FDA-regelgeving voor de vermelde soorten levensmiddelen en gebruiksomstandigheden”. Beschouw “FDA approved” in een offerte als aanleiding om de feitelijke conformiteitsverklaring op te vragen: welke CFR-onderdelen, welke soorten levensmiddelen, welke temperatuuromstandigheden en wie tekent. Een bruikbare verklaring noemt het afgewerkte product, de onderdelen en de regelgeving waaraan zij voldoen.

PFAS en wetgeving van de staten

Op 28 februari 2024 maakte de FDA bekend dat PFAS-vetafstotende middelen niet langer worden verkocht voor voedselcontact in de VS, en in januari 2025 stelde zij vast dat 35 PFAS-FCN’s niet meer van kracht waren. Veel staten hebben eigen verboden op PFAS in voedselverpakkingen. Deze verboden komen, samen met de EPR- en tassenwetten van de staten, aan bod in onze gids over regelgeving voor foodservice-verpakkingen in de VS.

Wie is verantwoordelijk voor compliance bij voedselcontact?

De verantwoordelijkheid is verdeeld over de keten en elke partij moet kunnen aantonen dat haar deel voldoet. De verpakkingsfabrikant is verantwoordelijk voor het materiaal dat hij produceert en voor de conformiteitsverklaring. De merkhouder of keten is verantwoordelijk voor gebruik conform de specificatie en voor de veiligheid van het verpakte voedsel. Importeurs en distributeurs moeten de documentatie in bezit hebben en doorgeven.

Merkhouder of restaurantketen

De keten of het merk bepaalt hoe de verpakking wordt gebruikt: welke levensmiddelen, bij welke temperatuur en hoe lang. Die informatie bepaalt of een conformiteitsverklaring geldig is voor de toepassing. Een wikkel die is verklaard voor “droge en vochtige levensmiddelen bij kamertemperatuur” is niet gedekt voor warme gefrituurde kip die onder een warmtelamp wordt gehouden. Tot uw verplichtingen behoren doorgaans: de leverancier juiste gebruiksomstandigheden doorgeven, controleren of de conformiteitsverklaring die dekt, documentatie bewaren voor audits en vestigingen instrueren verpakkingen niet te gebruiken voor levensmiddelen buiten de verklaarde omstandigheden. Bent u ook de exploitant van het levensmiddelenbedrijf, dan draagt u de verantwoordelijkheid voor de voedselveiligheid van het verpakte product.

Importeur in de EU, Groot-Brittannië of de VS

Een importeur is de eerste partij die de verpakking op die markt in de handel brengt. Van hem wordt verwacht dat hij de conformiteitsverklaring (DoC) of nalevingsverklaring van de leverancier in bezit heeft, controleert of die naar de juiste wetgeving verwijst en haar aan autoriteiten kan tonen. In de VS heeft de importeur doorgaans een garantiebrief van de fabrikant nodig. Importeert u lege, bedrukte verpakkingen van buiten de markt, dan bent u de partij die de autoriteit meestal als eerste aanspreekt.

Distributeur of groothandel

Distributeurs die verpakkingen doorverkopen moeten de conformiteitsverklaring doorgeven aan de volgende schakel, traceerbaarheidsgegevens bijhouden (welke partij naar welke klant ging) en de gebruiksomstandigheden in hun eigen verkoopmateriaal niet wijzigen. Een distributeur die het materiaal opnieuw bedrukt of verwerkt, neemt voor die stap de verplichtingen van een fabrikant op zich.

Buitenlandse fabrikant

Een fabrikant buiten de afzetmarkt (bijvoorbeeld een verwerker in Turkije die de EU, het VK of de VS bevoorraadt) moet produceren volgens de regels van de bestemmingsmarkt, de conformiteitsverklaring afgeven, goede fabricagepraktijken toepassen en de traceerbaarheid tot op de grondstofpartijen waarborgen. Zijn conformiteitsverklaring is gebaseerd op verklaringen van kartonfabrieken, inktleveranciers en leveranciers van coatings en lijmen, zodat de kwaliteit van de documenten van voorgaande schakels de kwaliteit van de conformiteitsverklaring voor het eindproduct bepaalt.

Wat moet een conformiteitsverklaring bevatten?

Een bruikbare conformiteitsverklaring vermeldt het bedrijf dat haar afgeeft, het exacte materiaal of artikel, de wetgeving waaraan wordt voldaan, de stoffen waarvoor beperkingen gelden en de gebruiksomstandigheden waarvoor de conformiteit is geverifieerd. Voor kunststoffen bepaalt bijlage IV van Verordening (EU) nr. 10/2011 de inhoud. Verklaringen voor papier volgen meestal dezelfde opzet. Duitstalige kwaliteitsteams vragen hetzelfde document aan als Konformitätserklärung (voor voedselverpakkingen: Konformitätserklärung Lebensmittelverpackung).

Wat u doorgaans controleert:

• Naam en adres van het bedrijf dat de verklaring afgeeft (fabrikant of importeur).
• Identiteit van het materiaal of artikel (productnaam, specificatie, opbouw, lagen).
• Datum van de verklaring (en revisienummer).
• Bevestiging dat het materiaal voldoet aan Verordening (EG) nr. 1935/2004, Verordening (EG) nr. 2023/2006 en, waar relevant, Verordening (EU) nr. 10/2011 en BfR-aanbeveling XXXVI (of de Britse overgenomen equivalenten).
• Stoffen met specifieke migratielimieten of andere beperkingen, en waar van toepassing additieven met dubbel gebruik.
• Gebruiksomstandigheden: soorten levensmiddelen (droog, vochtig, vet, zuur, alcoholhoudend), contacttijd en temperatuur, en de verhouding oppervlak tot volume die bij het testen is gebruikt.
• Informatie over functionele barrières, als de conformiteit daarop berust.
• Handtekening van een verantwoordelijk persoon.

De conformiteitsverklaring wordt onderbouwd met testrapporten (globale en specifieke migratie, waar relevant organoleptische tests). De koper kan die opvragen, maar ze worden vaak onder geheimhouding gedeeld.

Data en termijnen die kopers in hun dossier moeten hebben

Documenten die u bij uw verpakkingsfabrikant opvraagt

Vraag deze documenten op voordat u een nieuw artikel goedkeurt, en opnieuw wanneer het materiaal, de coating, het inktsysteem of de fabriek verandert:

• Conformiteitsverklaring voor het afgewerkte artikel, met verwijzing naar de wetgeving van de doelmarkt en uw gebruiksomstandigheden.
• Voor papier en karton: verklaring van conformiteit met BfR-aanbeveling XXXVI (en het relevante onderdeel als gespecialiseerde papiersoorten worden gebruikt).
• Voor kunststoflagen (PE-coating, venstervolie, zakken): conformiteitsverklaring onder Verordening (EU) nr. 10/2011 en samenvatting van migratietests.
• Verklaring van de inktleverancier voor inkten en lakken: geschiktheid als laagmigratiesysteem voor de toepassing, BPA-status onder Verordening (EU) 2024/3190 en, vanaf 2027, conformiteit met de Duitse drukinktenverordening wanneer de verpakking in Duitsland wordt verkocht.
• Verklaring over minerale olie: vezelbron (verse of gerecyclede vezels), inktsysteem, eventuele barrière.
• PFAS-verklaring (geen opzettelijk toegevoegde PFAS, testgegevens waar beschikbaar); zie PFAS-vrije voedselverpakkingen.
• Voor de VS: garantiebrief of conformiteitsverklaring met vermelding van de CFR-onderdelen (bijvoorbeeld 21 CFR 176.170) en eventuele FCN’s waarop wordt vertrouwd.
• Bewijs van goede fabricagepraktijken: beschrijving van het kwaliteitssysteem en de traceerbaarheid (hoe partijnummers op dozen worden aangebracht).

Bij 9 Packaging wordt de documentatie per artikel afgestemd tijdens de offerte en de technische beoordeling, omdat die afhangt van het karton, de coating, het inktsysteem en de bestemmingsmarkt van de betreffende opdracht.

Wat dit betekent voor foodservice- en e-commerceverpakkingen

Overal geldt hetzelfde principe: stem de verklaarde gebruiksomstandigheden af op de werkelijke toepassing.

• Burgerwikkels en vetvrije vellen: vet, heet contact, vaak enkele minuten warmgehouden. Controleer of de conformiteitsverklaring vette levensmiddelen bij verhoogde temperatuur dekt en of de vetbarrière PFAS-vrij is. Zie bedrukt vetvrij papier op maat.
• Hamburgerdozen, pizzadozen en afhaalbakken: het karton kan gerecycled of nieuw zijn. Vraag bij direct contact met warm voedsel naar minerale olie en de zijde met voedselcontact. Zie bedrukte hamburgerdozen op maat, bedrukte pizzadozen op maat en bedrukte afhaalbakken op maat.
• Bekers en voedselcontainers: een PE-coating is een kunststoflaag onder 10/2011. Vraag bij dispersiecoatings aan welke wetgeving of aanbeveling de coating wordt getoetst. Hete vloeistoffen bepalen de testomstandigheden. Zie bedrukte papieren bekers op maat en bedrukte papieren voedselcontainers op maat.
• Voedselzakjes met venster: voor het papier en de folie zijn afzonderlijke verklaringen nodig. Zie bedrukte papieren zakjes voor levensmiddelen op maat.
• Verfrissingsdoekjes die bij het eten worden meegegeven: het doekje is geen voedselcontactmateriaal, dus gelden in plaats daarvan de regels voor cosmetica, etikettering en plastics; zie verfrissingsdoekjes en de regels voor wegwerpplastic.
• E-commerceverzenddozen en omdozen: meestal geen direct voedselcontact, dus de regels voor voedselcontact zijn niet van toepassing, tenzij de doos de primaire voedselverpakking is (bijvoorbeeld onverpakte bakkerijproducten). Geef dit duidelijk aan, zodat de leverancier niet te veel of te weinig verklaart.

De barrièrelaag is vaak het lastigste onderdeel van de verklaring. Onze gids over barrièrecoatings voor papieren verpakkingen vergelijkt PE, dispersie, PLA en was.

Volgende stap: geef voedselcontact op in uw offerteaanvraag

Een leverancier kan alleen een zinvolle verklaring afgeven als de aanvraag specifiek is. Vermeld bij uw offerteaanvraag: de levensmiddelen (met vetgehalte, vochtgehalte en zuurgraad), de contacttemperatuur en contacttijd, de doelmarkten (EU, Groot-Brittannië, Noord-Ierland, VS), of de bedrukte zijde met voedsel in aanraking komt, de benodigde documenten uit bovenstaande lijst en eventuele ketenspecifieke eisen, zoals normen voor inkten. Onze gids voor de offerteaanvraag voor verpakkingen laat zien hoe u de rest van de aanvraag opbouwt, en u kunt de specificatie direct sturen via onze contactpagina voor een technische beoordeling.

Verder lezen

• Verpakkingswoordenlijst: termen voor papier, karton, druk en compliance
• Conformiteitsverklaring onder de PPWR: wat erin moet staan en wie tekent
• Woordenlijst verpakkingsregelgeving, duurzaamheid en handel