Bir restoran grubunun ambalaj envanterini düzenleyen uyum yöneticisi bu soruyla er ya da geç karşılaşır: tepsi kağıdı kağıttır, markayı taşır, yiyecek üzerinde durur ve yemekten sonra atılır. Peki ambalaj mıdır, gıda ile temas eden bir ürün müdür, yoksa ikisi de değil midir? Cevap, ağırlığın genişletilmiş üretici sorumluluğu (GÜS, EPR) raporuna girip girmeyeceğini, PFAS sınırlarının geçerli olup olmadığını ve tedarikçiden hangi belgelerin isteneceğini belirler. Bu rehber, AB, Almanya, Birleşik Krallık ve ABD'de özel baskılı tepsi kağıtlarına ilişkin mevzuata nasıl yaklaşılacağını anlatır. Bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir; kendi rolünüz için durumu yetkili makamla veya bağlı olduğunuz uyum sistemiyle teyit edin.
Tepsi kağıtları hukuken ambalaj sayılır mı?
Bazen. Tepsi kağıtlarını tüm pazarlarda adıyla anan bir kural yoktur; bu yüzden cevap, ambalaj tanımlarının dayandığı işlev testinden çıkar. Gıdayı satış noktasında tutan, servis eden veya sunan bir tepsi kağıdı, masa aksesuarı olarak ayrı satılan bir amerikan servisten daha çok ambalaja benzer. Durum ülkeye ve sisteme göre farklılaşabileceğinden, işletmelerin ürünü nasıl ve neden sınıflandırdıklarını kayıt altına alması gerekir.
AB'de Tüzük (AB) 2025/40 (PPWR; 11 Şubat 2025'te yürürlüğe girmiştir ve genel olarak 12 Ağustos 2026'dan itibaren uygulanır) ambalajı işlevine göre tanımlar: malların içinde tutulması, korunması, elleçlenmesi, teslimi veya sunumu için kullanılan ürün. Ek I, sınırda kalan ürünler için gösterge niteliğinde bir örnek listesidir. Listedeki birçok örneğin durumu, satış noktasında doldurulmak üzere tasarlanıp tasarlanmadıklarına veya ürünle birlikte satılıp satılmadıklarına bağlıdır (kağıt taşıma çantaları, tek kullanımlık tabak ve bardaklar, sandviç torbaları ambalajdır; pasta ile birlikte satılan pasta dantelleri ambalajdır, pastasız satılanlar değildir). Ek I tepsi kağıtlarını veya kağıt amerikan servisleri adıyla anmaz; dolayısıyla bunların durumu Madde 3(1)'deki tanıma ve ulusal uygulamaya göre belirlenir. Bu özete dayanmadan önce Ek I'in güncel metnini EUR-Lex'ten okuyun.
| Tepsi kağıdının kullanımı | Olası değerlendirme | Gerekçe |
|---|---|---|
| Servis edilen yiyeceğin müşteriye taşındığı tepsiyi kaplar | Servis ambalajı olarak değerlendirilebilir | Müşteriye satılan yiyeceği taşır ve sunar |
| Bir torba veya kutu içinde yiyeceği sarar ya da ayırır (yağ geçirmez kağıt) | Ambalaj | Ürünü içinde tutar ve korur |
| Masaya serilen, yiyecekle temas etmeyen kağıt amerikan servis | Çoğunlukla ambalaj değildir | Malı değil masayı korur; durum sisteme göre değişir |
| Reklam ürünü olarak satılan veya verilen promosyon amerikan servisi | Çoğunlukla ambalaj değildir | Asıl işlevi reklam veya dekorasyondur |
| Yiyeceğin doğrudan üzerinde durduğu, yemekhaneye verilen tepsi kağıdı | Ambalaj olabilir; her durumda gıda ile temas eden üründür | Gıda teması ve yiyeceğin sunumu |
Tablo eğilimleri gösterir, bağlayıcı karar niteliği taşımaz. Bir sistem veya yetkili makam ürün kataloğu yayımlıyorsa, tepsi kağıtlarına ilişkin kararı her türlü genel değerlendirmenin önüne geçer.
Tepsi kağıtları GÜS sistemlerinin kapsamına girer mi?
Tepsi kağıdı ambalaj sayılıyorsa, sorumlu şirket genellikle kayıt yaptırmak ve ağırlığa ile malzemeye göre belirlenen bir bedel ödemek zorundadır. Bu şirketin kim olduğu ülkeye göre değişir. Baskılı tepsi kağıtlarında sorumlu taraf çoğunlukla yabancı kağıt dönüştürücü değil, marka sahibi veya ürünü müşterilerine sunan işletmedir.
- Almanya: VerpackDG (Verpackungsrecht-Durchführungsgesetz), 12 Ağustos 2026'dan itibaren VerpackG'nin yerini almıştır. Sisteme katılıma tabi ambalajlar için LUCID'e kayıt ve bir dual sisteme katılım gerekir; servis ambalajına ilişkin yükümlülükler ürünü sunan tarafa bağlanır. ZSVR rehberine göre 12 Ağustos 2026'dan itibaren kendi adını, logosunu veya markasını taşıyan servis ambalajının alıcısı üretici ve imalatçı sayılır; yukarı akıştaki bir tedarikçi tarafından önceden lisanslama yalnızca 7. maddenin 2. fıkrasındaki dar istisnalarda mümkündür, yabancı üretici markalı ambalajı önceden lisanslayamaz. ZSVR, sisteme katılım kararlarını içeren bir ürün kataloğu (Katalog) yayımlar; tepsi kağıdı ve amerikan servis için bir kayıt bulunup bulunmadığını kontrol edin ve varsa ona uyun. Bkz. Almanya ve Avusturya'da ambalaj uyumu.
- Avusturya: Verpackungsverordnung ve ARA gibi toplama sistemleri geçerlidir; yabancı üreticiler yetkili temsilci atayabilir, ancak servis ürünlerinde durum aynı sınıflandırma sorusuna bağlıdır.
- Hollanda: üretici sorumluluğunu Verpact (eski adıyla Afvalfonds Verpakkingen) yönetir; bkz. Hollanda'da ambalaj uyumu.
- Birleşik Krallık: ambalaj GÜS'ü (pEPR), ciro ve tonaj eşiklerini aşan üreticiler için geçerlidir ve servis ambalajı için özel kurallar vardır; Birleşik Krallık dışındaki üretici, üretici sayılmaz, ancak Birleşik Krallık'taki ithalatçı veya marka sahibi sayılabilir. Bkz. Birleşik Krallık ambalaj mevzuatı.
- ABD: eyalet düzeyindeki ambalaj GÜS yasaları (örneğin Kaliforniya SB 54, Oregon, Colorado) yükümlülükleri genellikle marka sahibi olan üreticiye yükler ve tanımlar eyaletten eyalete değişir; bkz. ABD yiyecek-içecek ambalajı mevzuatı.
Yükümlülükler rolünüze ve eşik değerlere bağlıdır; bu nedenle bağlı olduğunuz sistemle teyit edin. AB düzeyindeki genel çerçeve yiyecek-içecek ve e-ticaret ambalajı alıcıları için PPWR rehberinde yer alır.
Baskılı tepsi kağıtları gıda ile temas eden malzeme midir?
Evet, gıda veya gıdanın ambalajı kağıda temas edebiliyorsa. Bu durumda tepsi kağıdı, ambalaj sayılsa da sayılmasa da gıda ile temas mevzuatına uymak zorundadır. AB'de çerçeve, (AT) 1935/2004 sayılı Tüzük (güvenlik, etiketleme, izlenebilirlik) ile (AT) 2023/2006 sayılı Tüzük'tür (iyi üretim uygulamaları; baskı mürekkepleri ve set-off kuralları dahil). Kağıt ve karton için uyumlaştırılmış bir AB düzenlemesi yoktur; bu nedenle alıcılar genellikle 1935/2004 sayılı Tüzük'e ve BfR XXXVI Tavsiyesi'ne atıf yapan bir beyan bekler.
Baskılı tepsi kağıtlarında kritik nokta, baskılı yüzün çoğu zaman gıdaya temas eden yüz olmasıdır. Baskının normalde dış yüzde bulunduğu sargı kağıdından bu açıdan ayrılır.
- Kağıdı, mürekkepleri ve varsa kaplamayı kapsayan bir uygunluk beyanı isteyin
- Mürekkeplerin tepsi kağıdının kullanım şekline uygun olup olmadığını ve set-off'un kontrol altında tutulup tutulmadığını sorun
- Almanya'da baskı mürekkebi yönetmeliği (Druckfarbenverordnung), geçiş süresinin ardından 1 Ocak 2027'den itibaren geçerlidir
- ABD'de gıdaya temas eden kağıt FDA kurallarını karşılamalıdır; örneğin sulu ve yağlı gıdalar için 21 CFR 176.170, kuru gıda için 176.180 geçerlidir ve kullanılan maddeler izinli olmalıdır
Birleşik Krallık'ta AB çerçeve tüzüklerinin iç hukuka alınmış (assimilated) sürümleri Büyük Britanya'da geçerlidir; Kuzey İrlanda ise Windsor Çerçeve Anlaşması uyarınca AB kurallarını izler. Daha geniş tablo için bkz. AB, Birleşik Krallık ve ABD'de gıda ile temas eden ambalaj uyumu.
PFAS kuralları tepsi kağıtları için geçerli mi?
Tepsi kağıdı gıda ile temas eden ambalajsa veya yağa dayanıklı, gıdayla temas eden bir kağıtsa, PFAS kurallarını geçerli kabul edin ve ürünü flor içermeyen olarak talep edin. 12 Ağustos 2026'dan itibaren PPWR (Madde 5(5)), gıda ile temas eden ambalajlarda PFAS miktarını tek bir PFAS için 25 ppb, PFAS toplamı için 250 ppb ve polimerik PFAS dahil tüm PFAS için 50 ppm ile sınırlar; stok eritme süresi tanınmaz. ABD'de birçok eyalet de gıda ambalajında PFAS'ı kısıtlar.
Pratik noktalar:
- Tepsi kağıdı ambalaj olarak sınıflandırılıyorsa, PPWR'nin PFAS sınırları AB'de doğrudan geçerlidir
- Ambalaj sayılmıyorsa da alıcılar aynı flor içermeyen standardı beklemelidir; çünkü gıda ile temas güvenliği ve müşteri beklentileri ambalaj sınıflandırmasına bağlı değildir
- ABD'de FDA, Şubat 2024'te PFAS içeren yağ geçirmezlik maddelerinin gıda ile temas amaçlı satışının sona erdiğini duyurmuştur; Kaliforniya, New York ve Maine gibi eyaletlerin yasaları gıda ambalajı için geçerlidir
- Büyük Britanya'da PPWR'nin karşılığı olan bir PFAS kısıtlaması yoktur; ancak müşteriler ve perakendeciler buna rağmen sıklıkla PFAS içermediğine dair beyan ister
- PFAS beyanı ve gerekiyorsa akredite bir laboratuvardan test sonuçları isteyin
Yoğun, rafinasyon görmüş elyaftan üretilen yağ geçirmez tepsi kağıtları, florlu kimya kullanmadan yağ direncine ulaşabilir. Flor içermeyen kaliteleri talep edin; ayrıntılar PFAS içermeyen gıda ambalajı rehberinde, ölçüm arka planı ise KIT testi ve yağ geçirmezlik dereceleri rehberinde yer alır.
Etiketleme, geri dönüştürülebilirlik ve çevresel beyanlar için neler geçerli?
PPWR'nin birçok yükümlülüğü ambalaj sayılan ürünler için geçerlidir; çevresel beyan kuralları ise tepsi kağıdının pazarlamasına ilişkin her durumda geçerlidir.
- Etiketleme: uyumlaştırılmış ayrıştırma etiketi 12 Ağustos 2028'den veya uygulama düzenlemesinden 24 ay sonrasından (hangisi daha geç ise) itibaren zorunludur; uygulama düzenlemesi henüz kesinleşmemiştir, dolayısıyla tarih açıktır. Bkz. PPWR etiketleme gereklilikleri
- Geri dönüştürülebilirlik: PPWR geri dönüşüme uygun tasarım kriterleri 2028'de beklenmektedir ve ambalajların 1 Ocak 2030'dan itibaren A, B veya C geri dönüştürülebilirlik sınıfına ulaşması gerekir; plastik katman içermeyen düz kağıt tepsi kağıtları genellikle kolay grupta yer alır, ancak gıda kirlenmesi ve yerel toplama kuralları önemlidir. Bkz. PPWR geri dönüştürülebilirlik sınıfları
- Plastik içerik: PE kaplı veya lamine kağıt tepsi kağıtları plastik ekler; bu da Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi açısından soru doğurabilir ve PPWR kapsamında geri dönüştürülebilirliği etkiler. Bu nedenle yağ direncinin yettiği yerlerde kaplamasız kağıt daha az sorun çıkarır
- Beyanlar: Direktif (AB) 2024/825, 27 Eylül 2026'dan itibaren uygulanır ve “çevre dostu” veya “yeşil” gibi genel çevresel beyanları kısıtlar; Büyük Britanya'da CMA Green Claims Code ve DMCC Act 2024 geçerlidir. Tepsi kağıdı baskı tasarımında koşulsuz beyanlardan kaçının; bkz. geri dönüştürülebilir, kompostlanabilir ve biyobozunur ambalaj
Tepsi kağıdı tedarikçisinden hangi belgeler istenmeli?
Ürünü nasıl sınıflandırdığınıza uygun belgeleri isteyin ve bunları baskı dosyası onayıyla birlikte saklayın. Tedarikçi malzeme ve ağırlık verilerini sağlayabilir; kayıt yükümlülüğünün hukuki sorumluluğu genellikle alıcıda veya marka sahibinde kalır.
- Gıda teması için uygunluk beyanı (kağıt, mürekkepler, kaplamalar)
- PFAS veya flor içermediğine dair beyan ve gerekiyorsa test raporu
- GÜS raporlamasını desteklemek için malzeme bileşimi ve tabaka başına ağırlık
- Mürekkep ve kaplama bilgileri
- Baskılı numune onayının teyidi
- İthalatçılar için gümrük ve menşe belgeleri; bunlar Türkiye'den ambalaj tedariki rehberinde ele alınmıştır
Kendi envanterinizi düzenlemek için ücretsiz PPWR uyum kontrol listesini kullanın. Teknik özellikler için tepsi kağıdı sayfasına dönün veya fiyat teklifi için belgeler hakkında bilgi alın.